STRESZCZENIA - ABSTRACTS

2017, 9, 80-85

KOMPLEKSY MIEDZI(II) ZASAD SCHIFFA - NOWE ZWIĄZKI O AKTYWNOŚCI PRZECIWDROBNOUSTROJOWEJ

Elżbieta Hejchman, Dominik Lewandowski

streszczenie

Zasady Schiffa stanowią produkty kondensacji amin pierwszorzędowych z aldehydami lub ketonami. Są trwałymi związkami o aktywności przeciwdrobnoustrojowej, antyproliferacyjnej i przeciwzapalnej. Zastosowanie ich jako ligandów do otrzymywania kompleksów miedzi(II) prowadzi do podwyższenia aktywności biologicznej. Niniejsza praca zawiera przegląd najnowszych doniesień literaturowych dotyczących aktywności przeciwdrobnoustrojowej zasad Schiffa, będących pochodnymi aldehydu salicylowego oraz 7-hydroksykumaryny zawierającej w pozycji 8 grupę formylową lub acetylową, a także kompleksów Cu(II) tych związków.

słowa kluczowe: aldehyd salicylowy, kumaryna, zasada Schiffa, kompleks miedzi(II), działanie przeciwdrobnoustrojowe.

 

Abstract

SCHIFF BASE COPPER (II) COMPLEXES - NOVEL COMPOUNDS WITH ANTIMICROBIAL ACTIVITY

Schiff bases are prepared via condensation of primary amines and aldehydes or ketones. The products are stable and exhibit antimicrobial, antiproliferative, as well as anti-inflammatory activity. Using them as ligands in the preparation of copper (II) complexes results in an increase of their biological activity. This paper reviews the latest literature reports concerning the antimicrobial activity of Schiff bases: derivatives of salicylaldehyde and 7-hydroxycoumarin, 8-substituted with a formyl or an acetyl group. We also describe the biological activity of their copper(II) complexes.

Keywords: salicylaldehyde, coumarin, Schiff base, copper(II) complex, antimicrobial activity.


2017, 8, 68-79

ROŚLINNE METABOLITY JAKO KLUCZOWY BIOPRODUKT BIOTECHNOLOGII ROŚLIN

Mateusz Kawka, Maciej Pilarek, Katarzyna Sykłowska-Baranek, Agnieszka Pietrosiuk

streszczenie

Produkcja farmaceutycznie wartościowych metabolitów wtórnych z wykorzystaniem biomasy roślinnej hodowanej in vitro pozwala na ścisłą kontrolę warunków układu hodowlanego. Ta metoda może stanowić ekonomicznie uzasadnioną alternatywę wobec metod konwencjonalnych pod warunkiem odpowiednio wysokiej wydajności otrzymywanych związków. Obecnie wiele uwagi poświęca się badaniom nad optymalizacją warunków hodowli in vitro, dążąc do intensyfikacji procesów biosyntezy i wzrostu biomasy pożądanych roślinnych metabolitów wtórnych.

słowa kluczowe: biotechnologia roślin, roślinne metabolity wtórne, hodowle in vitro.

 

Abstract

PLANT SECONDARY METABOLITES AS AN ESSENTIAL BIOPRODUCT OF PLANT BIOTECHNOLOGY

Tight control of culture conditions is possible if pharmaceutically valuable secondary metabolites are derived from plant biomass cultured in vitro. This approach can be economically attractive compared to conventional methods, provided the yields of the desired compounds are sufficiently high. Currently, considerable attention is focused on the optimization of in vitro culture conditions, with the aim of promoting the growth of biomass and facilitating the biosynthesis of the desired plant secondary metabolites.

Keywords: plant biotechnology, plant secondary metabolites, in vitro cultures.


2017, 7, 60-67

EKSTRAKCJA IN SITU ROŚLINNYCH METABOLITÓW WTÓRNYCH

Mateusz Kawka, Maciej Pilarek, Katarzyna Sykłowska-Baranek, Agnieszka Pietrosiuk

streszczenie

Ekstrakcja in situ, poza izolacją metabolitów roślinnych z układu hodowlanego in vitro, pozwala na intensyfikację ich biosyntezy w hodowanej biomasie roślinnej. Zgodnie z definicją, proces ten polega na ekstrakcji produkowanych metabolitów wtórnych w czasie trwania hodowli przez ich akumulację w dodatkowej fazie układu hodowlanego. Motywowane potencjalnymi korzyściami takiego rozwiązania poszukiwania ekstrahentów oraz adsorbentów in situ, nietoksycznych dla biomasy oraz selektywnych względem metabolitów wtórnych, zaowocowały licznymi opisanymi w literaturze naukowej eksperymentami. Stosunkowo nowym podejściem jest zastosowanie w roli dodatkowej fazy ekstracyjnej in situ ciekłych perfluorozwiązków. Znane dotychczas jako efektywne nośniki gazów, charakteryzują się one brakiem istotnych oddziaływań względem rozpuszczonych w nich cząsteczek. Skutkuje to łatwością w uwalnianiu gazów przez granicę faz ciecz-ciecz układu hodowlanego. Ponadto, perfluorozwiązki są nierozpuszczalne w wodzie, tworząc względem wodnego medium hodowlanego oddzielną, dolną fazę w układzie. Cechy te, w połączeniu z brakiem toksycznego wpływu na żywe komórki oraz selektywnością względem metabolitów roślinnych, uzasadniają rosnące zainteresowanie aplikacją ciekłych perfluorozwiązków w roli ekstrahenta in situ.

słowa kluczowe: ekstrakcja in situ, hodowle dwufazowe, ciekłe perfluorozwiązki.

 

Abstract

IN SITU EXTRACTION OF PLANT SECONDARY METABOLITES

Besides being a method to isolate plant metabolites from an in vitro culture, in situ extraction may enhance the biosynthesis of such metabolites in cultured plant biomass. In keeping with its definition, the process is based on the extraction of secondary metabolites, as they are being formed, via their accumulation in an additional phase of the culture system. Driven by the potential benefits attributable to this process, the search for in situ extractants and adsorbents that are non-toxic to the biomass and selective for the secondary metabolites yielded numerous candidate materials described in the scientific literature. A relatively new approach is the use of liquid perfluorochemicals (PFC) as the additional in situ extraction phase. Previously known as efficient carriers of gases, PFCs do not interact in any significant way with molecules dissolved in them. This results in a facile release of gases across the liquid-liquid interface of the culture system. Moreover, being immiscible with water, PFCs form in the presence of an aqueous culture medium a separate, lower phase. These properties of PFCs, in combination with a lack of toxicity toward living cells and a selectivity for plant metabolites, explain the mounting interest in the application of liquid perfluorochemicals as in situ extractants.

Keywords: in situ extraction, two-phase cultures, liquid perfluorochemicals.


2017, 6, 50-59

ZWIĄZKI WIĄŻĄCE SIĘ Z BIAŁKAMI OSOCZA U LUDZI. ZNACZENIE W TERAPII ORAZ METODY OZNACZANIA WOLNEJ FRAKCJI

Martyna Chechłacz, Natalia Korytowska

streszczenie

Wiele substancji endogennych oraz egzogennych wykazuje zdolność do wiązania się z białkami osocza, głównie z ludzką albuminą surowicy oraz α-1-kwaśną glikoproteiną. Substancje te w krwioobiegu występują zarówno w formie wolnej jak i związanej z białkami. Białko posiada na swojej powierzchni miejsca wiązania charakterystyczne dla danego związku, różniące się wielkością, kształtem oraz powinowactwem. Wiązanie z białkami następuje w wyniku oddziaływań hydrofobowych, van der Waalsa oraz elektrostatycznych. Stopień związania z białkami osocza zależy od m.in. obecności stanu zapalnego, występowania chorób nerek i wątroby oraz wieku. Jedynie forma wolna związku jest aktywna biologicznie oraz jest zdolna do pokonywania barier biologicznych. W związku z tym duże znaczenie mają metody pomiaru stężenia frakcji niezwiązanej z białkami w osoczu. Najczęściej stosowana jest dializa równowagowa, uznawana za metodę referencyjną. Inne metody to m.in. ultrafiltracja, ultrawirowanie, mikrodializa, mikroekstrakcja, wysokosprawna analiza czołowa oraz ekstrakcja w punkcie zmętnienia.

słowa kluczowe: frakcja niezwiązana z białkami, lek, albumina, białka osocza, ultrafiltracja, dializa równowagowa.

 

Abstract

COMPOUNDS THAT BIND TO PLASMA PROTEINS IN HUMANS. SIGNIFICANCE IN THERAPY AND METHODS FOR QUANTIFICATION OF A FREE FRACTION

Many endogenous and exogenous substances are able to bind to plasma proteins, mainly to human serum albumin and α-1-acid glycoprotein. In the bloodstream, these substances are present both in a free and in a protein-bound form. The protein has on its surface binding sites, specific for a given compound, which differ in size, shape and affinity. Binding is mediated by hydrophobic, van der Waals and/or electrostatic interactions. The extent to which compounds bind to plasma proteins depends on a number of different factors, including the presence of inflammation, kidney and liver diseases, and age. Only the free fraction is biologically active and is able to cross biological barriers. Therefore, methods of measuring the free plasma concentration of compounds are crucial. The most commonly used method is equilibrium dialysis, which is considered to be the reference method. Other methods include ultrafiltration, ultracentrifugation, microdialysis, microextraction, high-performance frontal analysis and cloud point extraction.

Keywords: unbound fraction, drug, albumin, plasma proteins, ultrafiltration, equilibrium dialysis.


2017, 5, 40-49

LECZENIE ANTYKOAGULACYJNE W OSTRYCH ZESPOŁACH WIEŃCOWYCH I UDARZE NIEDOKRWIENNYM MÓZGU

Natalia Cichoń, Dominika Lach, Joanna Saluk-Bijak, Michał Bijak

streszczenie

Choroby układu krążenia, w tym ostre zespoły wieńcowe oraz udary niedokrwienne mózgu, stanowią poważny problem współczesnej medycyny. Rocznie w Europie z tego powodu dochodzi do 4 milionów zgonów. Wspólną cechą wymienionych schorzeń jest podłoże niedokrwienne, tym samym postępowanie terapeutyczne obejmuje stosowanie leków o podobnym mechanizmie działania przeciwzakrzepowego. Wyróżnia się leczenie przeciwpłytkowe oraz antykoagulacyjne. Celem stosowania antykoagulantów jest prewencja incydentów zatorowo-zakrzepowych przez hamowanie aktywności enzymów kaskady krzepnięcia, do których zalicza się antagonistów witaminy K, inhibitory trombiny (pośrednie i bezpośrednie) oraz inhibitory czynnika Xa. W niniejszej pracy omówiono aktualny stan wiedzy na temat leczenia przeciwzakrzepowego u pacjentów po ostrym zespole wieńcowym oraz udarze niedokrwiennym mózgu, a także różnice i podobieństwa w algorytmie postępowania.

słowa kluczowe: ostre zespoły wieńcowe, udar niedokrwienny mózgu, terapia przeciwzakrzepowa, terapia antykoagulacyjna.

 

Abstract

ANTICOAGULANT THERAPY IN ACUTE CORONARY SYNDROMES AND ISCHEMIC STROKE

Cardiovascular diseases, including acute coronary syndromes and ischemic stroke, present a serious problem to modern medicine. In Europe, they lead to 4 million deaths each year. In both diseases the main cause of ischemia is vascular occlusion. Therefore, treatment relies on drugs with a similar antithrombotic action, and includes antiplatelet and anticoagulant therapy. Anticoagulants are used to prevent thromboembolic events by inhibiting the activity of enzymes of the coagulation cascade. They include: vitamin K antagonists, thrombin inhibitors (indirect and direct) and inhibitors of factor Xa. In this paper, the current state of the field of anticoagulant therapy is discussed, as it pertains to patients with acute coronary syndrome and ischemic stroke. In addition, the differences and similarities in the treatment algorithms for these conditions are described.

Keywords: acute coronary syndrome, ischemic stroke, antithrombotic therapy, anticoagulant therapy.


2017, 4, 34-39

WYBRANE ASPEKTY ŻYWIENIA POZAJELITOWEGO

Karolina Księżarczyk, Bartłomiej Sankowski

streszczenie

Choroby układu pokarmowego niejednokrotnie utrudniają fizjologiczne spożywanie pokarmu drogą doustną. W takich przypadkach stosuje się zastępcze żywienie pozajelitowe, czyli dożylne podawanie składników odżywczych. Obecnie żywienie pozajelitowe staje się terapią w coraz większym stopniu przystosowaną do potrzeb konkretnego pacjenta. Jest to zabieg ingerujący bezpośrednio w metabolizm chorego, dlatego jego stosowanie powinno być poprzedzone prawidłową oceną stanu pacjenta. Przed rozpoczęciem terapii rozpatrywane są takie kwestie, jak zapotrzebowanie energetyczne chorego, sposób oraz miejsce wykonania wlewu, rodzaj stosowanego pokarmu oraz ryzyko powstania możliwych powikłań. Pomimo iż jest to nadal „złoty standard” żywienia dla pacjentów z niewydolnym przewodem pokarmowym, terapia ta niesie ze sobą wiele powikłań oraz niebezpieczeństw. Dlatego stosując żywienie parenteralne należy dążyć do szybkiego przywrócenia prawidłowej funkcji przewodu pokarmowego.

słowa kluczowe: leczenie niewydolności układu pokarmowego, żywienie pozajelitowe, podstawy żywienia pozajelitowego, powikłania żywienia pozajelitowego.

 

Abstract

SELECTED ASPECTS OF PARENTERAL NUTRITION

Diseases of the gastrointestinal system may impede physiological food ingestion by the oral route. In such cases, parenteral nutrition can be used, i.e., the intravenous administration of nutrients. Currently, parenteral nutrition is becoming increasingly tailored to the needs of the individual patient. As an intervention directly affecting the metabolism of the patient, parenteral nutrition should be preceded by a thorough assessment of the patient’s status. Prior to initiation of therapy, issues should be examined that include the patient’s energy requirements, type and site of infusion, the kind of nutrients used, and the risk of possible complications. Although it remains the gold standard for patients with gastrointestinal tract insufficiency, parenteral nutrition is associated with multiple side effects and risks. Therefore, while resorting to parenteral nutrition, the emphasis should be on rapid restoration of normal gastrointestinal system function.

Keywords: treatment of gastrointestinal system dysfunction, parenteral nutrition, basics of parenteral nutrition, complications of parenteral nutrition.


2017, 3, 16-33

POCHODNE BENZIMIDAZOLU WYKAZUJĄCE AKTYWNOŚĆ BIOLOGICZNĄ

Bartosz Kózka, Anna Kowalkowska

STRESZCZENIE

Znanych jest wiele pochodnych benzimidazolu, wykazujących zróżnicowaną aktywność biologiczną wobec czynników powodujących zaburzenia i choroby w organizmie człowieka. Przedmiotem niniejszego przeglądu są związki, które już posiadają zastosowanie kliniczne lub są na etapie badań przedklinicznych, oraz pochodne, które są warte uwagi ze względu na potencjalną aktywność i przyszłe zastosowania w terapii. W pracy dokonano charakterystyki pochodnych zarówno podstawionych w pierścieniu imidazolowym, jak i w pierścieniu benzenowym.

Słowa kluczowe: benzimidazol, pochodne benzimidazolu, aktywność biologiczna.

 

ABSTRACT

BENZIMIDAZOLE DERIVATES WITH BIOLOGICAL ACTIVITY

Numerous benzimidazole derivatives are known, with diverse biological activities towards factors causing disorders and diseases in the human organism. In this review, compounds are discussed that already have clinical applications or are at the stage of preclinical studies, as well as those derivatives that are of interest because of potential activities or future therapeutic use. Derivatives substituted in both the imidazole and the benzene ring are described.

Keywords: benzimidazole, benzimidazole derivates, biological activity.


2017, 2, 8-15

MECHANIZM DZIAŁANIA INDOLO-3-KARBINOLU I 3,3´-DIINDOLILOMETANU W CHEMOPREWENCJI CHORÓB NOWOTWOROWYCH

Teresa Żołek, Aleksandra Trzeciak

streszczenie

Pochodne indolu to aromatyczne, heterocykliczne związki organiczne, które mają duże znaczenie przy poszukiwaniu nowych substancji leczniczych. Indolo-3-karbinol (I3C) i 3,3´-diindolilometan (DIM) występują naturalnie w roślinach krzyżowych, ale ich pochodne są także syntetyzowane w laboratorium. Wyniki badań in vitro wskazują, że I3C oraz DIM hamują proliferację komórek nowotworowych w fazie G1 i wywołują ich apoptozę. Dowiedziono, że mają wpływ na metabolizm estrogenów. Mikromacierzowe profilowanie ekspresji genów wskazuje, że pochodne indolu regulują ekspresję wielu genów, które mają istotne znaczenie dla kontroli cyklu komórkowego, apoptozy komórek, transdukcji sygnałowej, w angiogenezie oraz inwazji komórek. W badaniach na modelach zwierzęcych stwierdzono, że pochodne indolu zapobiegają powstawaniu nowotworów piersi i szyjki macicy. W badaniach klinicznych (faza II i III) oceniono I3C i DIM jako potencjalne środki chemoprewencyjne do stosowania w profilaktyce i wczesnych etapach rozwoju nowotworów piersi, jajnika oraz śródnabłonkowej neoplazji sromu. Dokładny mechanizm molekularny działania przeciwnowotworowego pochodnych indolu wciąż jest przedmiotem badań. Omawiane związki (I3C i DIM) są składnikami suplementów diety, zalecanych do prewencyjnego stosowania przy chorobach nowotworowych.

słowa kluczowe: indolo-3-karbinol, 3,3’-diindolilometan, chemoprewencja, rak szyjki macicy, rak piersi, rośliny kapustowate.

 

Abstract

THE MECHANISM OF ACTION OF INDOLE-3-CARBINOL AND 3,3´-DIINDOLYLMETHANE IN CANCER CHEMOPREVENTION

Indole derivatives are aromatic heterocyclic organic compounds important in the development of new pharmaceuticals. Indole-3-carbinole (I3C) and 3,3´-diindolylmethane (DIM) occur naturally in cruciferous plants, but their derivatives can be also obtained synthetically. In vitro studies indicate that I3C and DIM inhibit cancer cell proliferation at the G1 phase and induce their apoptosis. It has been demonstrated that they alter estrogen metabolism. Microarray gene expression profiling indicates that indole derivatives affect the expression of multiple genes that are involved in the control of the cell cycle, apoptosis, signal transduction, angiogenesis, and cell invasion. It was found that in animal models indole derivatives prevent the onset of breast and cervical cancer. In phase II and phase III clinical trials, I3C and DIM have been identified as a potential chemopreventive agents against human breast and ovarian cancer, and vulvar intraepithelial neoplasia. The precise molecular mechanism, by which indole derivatives exert their tumor suppressive effects is still under study. I3C and DIM are components of dietary supplements recommended in cancer prevention.

Keywords: indole-3-carbinol, 3,3´-diindolylmethane, chemoprevention, cervical cancer, breast cancer, Brassicaceae plants.


2017, 1, 1-7

POCHODNE INDAZOLU JAKO ZWIĄZKI O DZIAŁANIU PRZECIWNOWOTWOROWYM

Aneta Affek, Maria Niemyjska, Martyna Wełpa

streszczenie

Indazol jest heterocyklicznym związkiem aromatycznym, którego pochodne wykazują szeroką aktywność biologiczną. Działają przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie oraz przeciwnowotworowo. Biorąc pod uwagę, że choroby nowotworowe stanowią obecnie jedną z głównych przyczyn umieralności na świecie, ta ostatnia właściwość pochodnych indazolu zasługuje na szczególne zainteresowanie. Pierścień indazolu występuje w strukturze wielu substancji leczniczych stosowanych w terapii onkologicznej, takich jak granisetron, axitinib czy lonidamina. Dlatego indazol jest ważną strukturą wiodącą w poszukiwaniu nowych chemoterapeutyków o działaniu przeciwnowotworowym.

Niniejsza praca zawiera przegląd najnowszych doniesień literaturowych dotyczących pochodnych indazolu o zastosowaniu przeciwnowotworowym.

słowa kluczowe: indazol, działanie przeciwnowotworowe, działanie antyproliferacyjne, rak piersi, rak płuc, rak wątroby

 

Abstract

INDAZOLE DERIVATIVES AS ANTICANCER AGENTS

Indazole is a heterocyclic aromatic compound. Its derivatives have a wide range of biological activities, e.g. antiinflammatory, antimicrobial and anticancer. Considering that cancer is currently one of the main causes of human mortality worldwide, the anticancer activity of indazole derivatives merits special attention. The indazole ring is a structural element of many drugs used in oncology, such as granisetron, axitinib or lonidamine. Because of this, indazole is an important lead compound in the search for novel chemotherapeutic agents with antitumor activity.

In this article the most recent literature reports that describe indazole derivatives with anticancer activity are reviewed.

Keywords: indazole, anticancer activity, antiproliferative activity, breast cancer, lung carcinoma, hepatocellular carcinoma


2016, 10, 64-72

BLASKI I CIENIE WSPÓŁCZESNEJ FARMAKOTERAPII ANTYKOAGULACYJNEJ

Bartłomiej Kałaska, Joanna Mikłosz, Emilia Sokołowska, Andrzej Mogielnicki

streszczenie

Leki przeciwkrzepliwe stanowią podstawę leczenia i zapobiegania chorobom zakrzepowo-zatorowym. Głównym zagrożeniem związanym z terapią tymi lekami są poważne krwawienia, które wymagają odpowiedniej interwencji medycznej. Ogólna strategia postępowania w przypadku tego rodzaju krwawień polega na zaprzestaniu podawania leku przeciwkrzepliwego oraz odwróceniu skutków leczenia przeciwkrzepliwego przy użyciu dostępnych specyficznych odtrutek oraz ogólnych środków prohemostatycznych. W prezentowanej pracy przedstawiliśmy najczęściej stosowane leki przeciwkrzepliwe z uwzględnieniem ich podstawowych mechanizmów działania, farmakokinetyki i działań niepożądanych oraz ogólnych wytycznych dotyczących postępowania w przypadku poważnych krwawień po ich stosowaniu. Wskazaliśmy metody, które w przyszłości mogłyby poprawić bezpieczeństwo terapii przeciwzakrzepowej, a obecnie są w fazie badań przedklinicznych i klinicznych. Opisaliśmy przykład zaangażowania farmaceutów w poprawę skuteczności i bezpieczeństwa terapii antykoagulacyjnej.

słowa kluczowe: leki przeciwkrzepliwe, krwawienia, kontrola terapii

 

Abstract

THE PROS AND CONS OF MODERN ANTICOAGULANT THERAPY

Antithrombotic drugs are the mainstay of treatment and prevention of thromboembolic disease. The principal risk of antithrombotic therapy is a severe bleeding that requires an appropriate medical intervention. The overall strategy of managing a major bleeding in patients receiving anticoagulants includes the cessation of therapy, as well as an attempt to reverse any remaining antithrombotic effects using, if available, specific antidotes or general procoagulants. In the present review, we discuss the most commonly used anticoagulants, including their mechanisms of action, pharmacokinetics, and side effects, as well as general guidelines for management of major bleeding in patients treated with these drugs. In addition, we describe approaches, currently at the preclinical and clinical study stage, with the potential to improve the safety of anticoagulant therapy in the future. We present an example of the contribution of pharmacists to an increased efficacy and safety of anticoagulant treatments.

Keywords: antithrombotic drugs, bleeding, therapy management


2016, 9, 57-63

RECEPTOROWE MECHANIZMY REGULACJI METABOLIZMU KWASÓW ŻÓŁCIOWYCH I KSENOBIOTYKÓW. ZNACZENIE EKSPRESJI CYP3A4 DLA BEZPIECZEŃSTWA I SKUTECZNOŚCI FARMAKOTERAPII

Grażyna Kubiak-Tomaszewska, Jan Pachecka, Jacek Łukaszkiewicz, Piotr Tomaszewski

streszczenie

Izoenzym CYP3A4 jest moonoksygenazą zaangażowaną w procesy wewnątrzustrojowych przemian licznych związków endo- i egzogennych (ksenobiotyków), w tym ponad 50% znanych leków. W organizmie człowieka CYP3A4 wykazuje najwyższą aktywność enzymatyczną w hepatocytach i enterocytach. Kodujący to białko enzymatyczne gen CYP3A4 podlega ekspresji regulowanej przez zróżnicowane czynniki egzo- i endogenne, w tym kwasy żółciowe oraz liczne leki, działające za pośrednictwem receptorów wewnątrzkomórkowych, takich jak np. PXR czy FXR. Zrozumienie mechanizmów ekspresji genu CYP3A4 ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia bezpiecznej i skutecznej farmakoterapii.

słowa kluczowe: CYP3A4, ekspresja, regulacja, receptory jądrowe, PXR, FXR, biotransformacja ksenobiotyków, metabolizm leków, kwasy żółciowe, farmakoterapia

 

Abstract

MECHANISMS OF RECEPTOR-DEPENDENT REGULATION OF BILE ACID AND XENOBIOTIC METABOLISM. THE ROLE OF CYP3A4 EXPRESSION IN THE SAFETY AND EFFECTIVENESS OF PHARMACOTHERAPY

The isoenzyme CYP3A4 is an important monooxygenase responsible for the metabolism of a large variety of endogenous and exogenous compounds (xenobiotics), including more than 50% of known drugs. The highest activity of CYP3A4 in human was found in hepatocytes and enterocytes. CYP3A4 gene expression is regulated by diverse exogenous and endogenous factors, including bile acids and several drugs, acting via nuclear receptors, such as, for example, PXR or FXR. Understanding the mechanisms of CYP3A4 gene expression is essential for ensuring the safety and effectiveness of pharmacotherapy.

Keywords: CYP3A4, expression, regulation, nuclear receptors, PXR, FXR, xenobiotic biotransformation, drug metabolism, bile acids, pharmacotherapy


2016, 8, 52-56

WEMURAFENIB JAKO SELEKTYWNY INHIBITOR KINAZY SERONINOWO-TREONINOWEJ B-RAF STOSOWANY W LECZENIU CZERNIAKA

Krzysztof Kubica, Aleksander Mazurek

streszczenie

Kinazy białkowe są obecnie drugą co do ważności grupą białek stanowiących cel ukierunkowanych molekularnie terapii przeciwnowotworowych. Hamowanie ich aktywności okazało się ważnym punktem w podejściu do leczenia tych chorób. Wemurafenib jest niezwykle skutecznym lekiem w terapii czerniaka, dzięki ograniczeniu jego działania jedynie do białka B-RAF. Wykazuje stosunkowo nieduże działania niepożądane. Największym problemem jest występowanie rozwijającej się oporności komórek nowotworowych na ten lek. Rozwiązaniem wydaje się być wprowadzenie terapii kombinowanych, które będą stanowić przyszłość w leczeniu czerniaka inhibitorami kinaz białkowych.

słowa kluczowe: czerniak, kinazy białkowe, inhibitory kinaz białkowych, wemurafenib

 

Abstract

VEMURAFENIB AS A SELECTIVE INHIBITOR OF THE SERINE/THREONINE-PROTEIN KINASE B-RAF, USED IN THE TREATMENT OF MELANOMA

Protein kinases are now the second most important group of proteins targeted in molecular-level anticancer therapies. Inhibiting the activity of protein kinases emerged as an important aspect of anticancer therapy. Vemurafenib is particularly effective in treating melanoma because its inhibitory activity is limited only to the B-RAF protein. It has relatively minor side effects. The biggest problem is an increasing resistance of tumor cells to this drug. The solution may involve combination therapies that will likely constitute the preferred future treatment of melanoma by inhibitors of protein kinases.

Keywords: melanoma, protein kinases, protein kinase inhibitors, vemurafenib


2016, 7, 45-51

WIELONIENASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE I PRODUKTY ICH UTLENIENIA

Piotr Wałejko, Stanisław Witkowski

streszczenie

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe (WNKT) są niezbędne do prawidłowego rozwoju i normalnego funkcjonowania organizmu oraz mają szczególne znaczenie w żywieniu człowieka. W tej grupie wyróżnia się dwie rodziny kwasów: ω–3 i ω–6. Spełniają one ważną rolę w leczeniu miażdżycy oraz innych stanów chorobowych, prowadzących do zaburzeń gospodarki lipidami. Niektóre z nich są prekursorami ważnych biologicznie związków, takich jak prostaglandyny, mono– i dihydroksykwasy tłuszczowe, izo– i neuroprostany, a także izo– i neurofurany. W ostatnich latach pojawia się coraz więcej doniesień o ich znaczeniu jako potencjalnych biomarkerów stanów patologicznych.

słowa kluczowe: wielonienasycone kwasy tłuszczowe (WNKT), niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT), wolnorodnikowa peroksydacja lipidów, izoprostany, neuroprostany, izofurany, neurofurany

 

Abstract

POLYUNSATURATED FATTY ACIDS AND THEIR OXIDATION PRODUCTS

Polyunsaturated fatty acids (PUFA) are indispensable for proper development and normal function of an organism. They are of particular significance in human nutrition. There are two major subgroups of PUFAs: ω–3 and ω–6. They play an important role in the treatment of atherosclerosis and other pathological states that are associated with disorders of lipid homeostasis. Certain PUFAs are precursors of biologically important compounds, such as prostaglandins, mono and dihydroxy fatty acids, iso– and neuroprostanes, as well as iso– and neurofurans. In recent years numerous reports concerning their potential role as biomarkers of pathological conditions have appeared.

Keywords: polyunsaturated fatty acids (PUFA), essential fatty acids (EFA), free radical lipids peroxidation, isoprostanes, neuroprostanes, isofurans, neurofurans


2016, 6, 40-44

STĘŻENIE DIALDEHYDU MALONOWEGO WE KRWI JAKO WSKAŹNIK PRZY PRZESZCZEPIE WĄTROBY

Jadwiga Piwowarska, Jolanta Felczak, Jacek Łukaszkiewicz

streszczenie

Przeszczepianie wątroby i choroby nowotworowe są związane ze stresem oksydacyjnym, którego biologicznym markerem jest dialdehyd malonowy (MDA), produkt peroksydacji lipidów. Celem pracy była próba określenia, czy poziom MDA u dawcy może być przydatnym wskaźnikiem prognozującym przeżywalność przeszczepu po transplantacji. Oznaczono stężenia wolnego MDA w surowicy krwi u 20 biorców z rakiem wątrobowokomórkowym i u 20 dawców przed przeszczepem wątroby przy użyciu metody HPLC-UV. Walidacja zastosowanej metody badawczej wykazała jej przydatność do oznaczania stężenia wolnego MDA w surowicy krwi. Oznaczone stężenia MDA były zróżnicowane w obydwu badanych grupach i mieściły się w zakresie: 0–48 µmol/L dla biorców, oraz 0–3,54 µmol/L dla dawców. Ze względu na zbyt małą liczebność badanych grup pacjentów nie można na podstawie uzyskanych wyników wyciągnąć jednoznacznych wniosków dotyczących różnic pomiędzy grupami dawców i biorców, chociaż średnie wartości u dawców były niższe niż u biorców. Dlatego też oznaczenie stężenia MDA u dawcy jako przydatnego wskaźnika prognozującego przeżywalność przeszczepu po transplantacji wymaga dalszych badań.

słowa kluczowe: MDA, HPLC, stres oksydacyjny, przeszczepianie wątroby, rak wątrobowokomórkowy

 

Abstract

CONCENTRATION OF MALONDIALDEHYDE IN BLOOD AS AN INDICATOR IN LIVER TRANSPLANTATION

Liver transplants and tumors are associated with oxidative stress and its biological marker malondialdehyde (MDA), a product of lipid peroxidation. The aim of the study was to determine whether the level of MDA in the donor is useful as a prognostic marker of graft survival following transplantation. Using HPLC-UV, the concentration of free MDA was determined in blood serum of 20 transplant recipients suffering from hepatocellular carcinoma, and 20 donors prior to transplantation. Validation of the analytical method demonstrated its usefulness in the determination of free MDA concentration in blood serum. The measured MDA concentrations varied within either group, with a range of 0–48 µmol/L in recipients and 0–3.54 µmol/L in donors. Because of the low number of patients in both groups, the results are inconclusive with regard to possible differences between donors and recipients, even though the mean values were lower in donors than in recipients. Therefore, further studies are needed to decide whether the determination of MDA concentrations in donors constitutes a useful prognostic indicator of graft survival following liver transplantation.

Keywords: MDA, HPLC, oxidative stress, liver transplantation, cancer hepatocellular carcinoma


2016, 5, 34-39

JONY CYTRYNIANOWE – ROLE FIZJOLOGICZNE, ZASTOSOWANIE FARMAKOTERAPEUTYCZNE ORAZ POTENCJALNE ZNACZENIE W INŻYNIERII BIOMATERIAŁOWEJ

Mateusz Karasiewicz, Sylwester Krukowski

streszczenie

W artykule przedstawiono fizjologiczne role jonów cytrynianowych, ich złożony udział w procesach metabolicznych oraz lokalizację w komórkach ludzkiego organizmu. Ponadto opisano zastosowania terapeutyczne, także te, które obecnie są w fazie testów. Stosunkowo nowym kierunkiem badań jest wykorzystanie cytrynianów w dziedzinie inżynierii biomateriałowej, otwierające nowe możliwości zastosowań w medycynie i farmacji.

słowa kluczowe: cytryniany, metabolizm, struktura kości, biomateriały kościozastępcze, kamica nerkowa, dna moczanowa

 

Abstract

CITRATE IONS – THEIR PHYSIOLOGICAL FUNCTIONS, PHARMACOTHERAPEUTIC APPLICATIONS, AND POTENTIAL ROLE IN BIOMATERIALS ENGINEERING

The topics of this review are the physiological functions of citrate ions, their complex contribution to metabolic processes, as well as their localization within cells of the human body. Moreover, therapeutic applications of citrates are discussed, including those currently at the testing stage. A relatively new direction of research is the use of citrates in biomaterials engineering, an approach that leads to possible novel applications in medicine and pharmacy.

Keywords: citrates, metabolism, bone structure, bone replacement biomaterials, nephrolithiasis, gout


2016, 4, 25-33

PODOBIEŃSTWA I RÓŻNICE W TERAPIACH PRZECIWPŁYTKOWYCH W OSTRYCH ZESPOŁACH WIEŃCOWYCH I UDARZE NIEDOKRWIENNYM MÓZGU

Natalia Cichoń, Dominika Lach, Michał Bijak, Paulina Rzeźnicka, Joanna Saluk

streszczenie

Choroby układu krążenia, w tym ostre zespoły wieńcowe (OZW) oraz udar niedokrwienny mózgu (UNM), stanowią najczęstszą przyczynę zgonów na świecie. Zarówno podczas OZW, jak i UNM dochodzi do niedokrwienia będącego skutkiem niedrożności naczynia krwionośnego, zatem istotą leczenia tych schorzeń jest działanie reperfuzyjne obejmujące terapie: antyagregacyjną, antykoagulacyjną oraz trombolityczną. Leczenie antyagregacyjne (przeciwpłytkowe) stanowi podstawę działania terapeutycznego u pacjentów z OZW i UNM, a jego skuteczność zależy od właściwego doboru odpowiedniego rodzaju  farmakoterapii i szybkości rozpoczęcia leczenia. Najpowszechniej stosowanym lekiem jest kwas acetylosalicylowy, jednak poszukiwanie nowych form leczenia pozwoliło wprowadzić kilka alternatywnych lub wspomagających farmaceutyków, takich jak tienopirydyny, prasugrel, tikagrelor, dipirydamol oraz inhibitory glikoproteiny IIb/IIIa. Przedmiotem niniejszej pracy jest charakterystyka leków oraz przegląd nowoczesnych form terapii wykorzystywanych w leczeniu przeciwpłytkowym u pacjentów z OZW i/lub UNM.

słowa kluczowe: ostre zespoły wieńcowe, udar niedokrwienny mózgu, leczenie antyagregacyjne, leki przeciwpłytkowe

 

Abstract

SIMILARITIES AND DIFFERENCES IN ANTIPLATELET THERAPY IN ACUTE CORONARY SYNDROMES AND ISCHEMIC STROKE

Cardiovascular disease, including acute coronary syndromes (ACS) and ischemic stroke (IS), is the most common cause of death in the world. In both ACS and IS, ischemia results from vascular occlusion. Therefore, the mainstay of treatment for these disorders is reperfusion therapy that includes antiplatelet, anticoagulant and thrombolytic interventions. Antithrombotic action (antiplatelet therapy) is the main therapeutic modality in patients with ACS and IS. Its effectiveness depends on the selection of an appropriate pharmacotherapy and on the timing of treatment initiation. The most commonly used drug is acetylsalicylic acid, but the search for new forms of treatment led to the introduction of alternative or supporting pharmaceuticals, including: thienopyridine, prasugrel, ticagrelor, dipyridamole, and glycoprotein IIb/IIIa inhibitors. The aim of this paper is to characterize available drugs and to review modern forms of antiplatelet therapy used in patients with ACS and/or IS.

Keywords: acute coronary syndromes, ischemic stroke, antithrombotic therapy, antiplatelet therapy


2016, 3, 17-24

SELENINOTRIGLICERYDY NADZIEJĄ W ZWALCZANIU NOWOTWORÓW

Anna Flis-Borsuk, Lidia Śliwka, Zofia Suchocka, Jakub Borsuk, Zbigniew Fijałek, Katarzyna Lubelska, Piotr Suchocki

streszczenie

Selol jest mieszaniną seleninotriglicerydów, stanowiących unikalne związki zawierające selen na +4 stopniu utlenienia. Wyniki dotychczasowych badań in vitro i in vivo przedstawiają przemiany i zależności, kluczowe dla poznania mechanizmu działania Selolu w zdrowiu i chorobie. Po podaniu, początkowo Selol działa prooksydacyjnie i przeciwnowotworowo, natomiast w drugiej fazie ujawnia silne właściwości antyoksydacyjne i naprawcze. Selol stanowi obiecujący środek farmakologiczny o przeciwutleniających, przeciwzapalnych, neuroprotekcyjnych i antymutagennych właściwościach. Obecnie prowadzone są badania przedkliniczne, znajdujące się w końcowej fazie, a także niekomercyjne pilotowe badania kliniczne, przy szczególnym uwzględnieniu wyżej opisanej specyfiki aktywności. Niniejsza praca podsumowuje aktualny stan wiedzy o biochemicznych i molekularnych właściwościach Selolu i przewidywanych przyszłych kierunkach rozwoju w tej dziedzinie badań.

słowa kluczowe: seleninotriglicerydy, selen, potencjał oksydoredukcyjny, antyoksydant, prooksydant

 

Abstract

SELENITETRIGLYCERIDES AND THEIR PROMISE IN CANCER TREATMENT

Selol is a mixture of selenitetriglycerides, which are unique selenium compounds at the +4 oxidation state. In vitro and in vivo studies have shed light on mechanisms essential for the understanding of the biomedical actions of Selol in health and disease. Following administration, Selol has an initial strong pro-oxidative and antineoplastic effect, while in the second phase it exhibits antioxidant and repair properties. Selol is a promising pharmacological agent with antioxidant, anti-inflammatory, neuroprotective and anti-mutagenic properties. Preclinical studies of Selol are currently nearing completion. Non-commercial clinical pilot studies are in progress, and are based on the biological activity profile of Selol. This review summarizes the current knowledge of the biochemical and molecular properties of Selol and outlines future directions in this area of research.

Keywords: selenitetriglycerides, selenium, redox potential, antioxidant, prooxidant

 


2016, 2, 7-16

POSZUKIWANIE NASTĘPCÓW PROTAMINY: SKUTECZNE I BEZPIECZNE HAMOWANIE KRWAWIENIA WYWOŁANEGO PODANIEM POZAJELITOWYCH ŚRODKÓW PRZECIWKRZEPLIWYCH

Emilia Sokołowska, Andrzej Mogielnicki

streszczenie

Heparyna niefrakcjonowana jest stosowanym w medycynie antykoagulantem zapobiegającym krzepnięciu krwi. W stanach zagrożenia życia, gdy potrzebne jest szybkie odwrócenie działania antykoagulacyjnego heparyny, jako antidotum dostępna jest protamina, zarejestrowana w 1939 roku. Znaczna toksyczność protaminy, która pozyskiwana jest z nasienia łososia, prawdopodobnie jest związana z jej odzwierzęcym pochodzeniem. Toksyczność manifestuje się jako spadek ciśnienia tętniczego, katastrofalny skurcz naczyń płucnych czy prowadzące nawet do śmierci reakcje anafilaktyczne. Dlatego ośrodki naukowe od lat poszukują bezpieczniejszych alternatyw. Największe nadzieje wiąże się z już bliskim zarejestrowania andexanetem alfa. W obecnej pracy przedstawiliśmy najważniejsze działania niepożądane protaminy, a także wykaz znajdujących się w fazie badań środków neutralizujących działanie pozajelitowych leków przeciwkrzepliwych.

słowa kluczowe: heparyna, protamina, antidotum, odtrutka, neutralizacja

 

Abstract

SEARCH FOR PROTAMINE REPLACEMENTS: EFFICACIOUS AND SAFE INHIBITION OF BLEEDING INDUCED BY PARENTERAL ANTICOAGULANTS

Unfractionated heparin is used in medicine as an anticoagulant to prevent blood clotting. In life-threatening emergencies when fast reversal of the anticoagulant action of heparin is necessary, protamine – an agent approved in 1939 – is available as an antidote. The biological origin of protamine, which is isolated from salmon sperm, is probably responsible for its considerable toxicity, which manifests itself as arterial hypotension, catastrophic pulmonary vasoconstriction or severe, sometimes lethal, anaphylactic reaction. Consequently, safer alternatives have been sought for many years. The most promising antidote currently in an advanced stage of development is andexanet alfa. In the present review, we discuss the major deleterious effects of protamine and list agents, presently in the research phase, with the potential to neutralize the action of parenteral anticoagulants.

Keywords: heparin, protamine, antidote, neutralization


2016, 1, 1-6

NOWOCZESNE SYSTEMY DOSTARCZANIA ANTYBIOTYKÓW DO KOŚCI NA BAZIE HYDROKSYAPATYTU

Aleksandra Laskus, Joanna Kolmas

streszczenie

Wśród nowoczesnych materiałów stosowanych w implantologii i medycynie regeneracyjnej szczególne miejsce zajmuje hydroksyapatyt. Wykorzystuje się go m. in. jako materiał kościozastępczy, powłokę metalicznych implantów oraz składnik dokostnych biomateriałów kompozytowych. W ostatnich latach poszukuje się możliwości tworzenia na jego bazie implantów wielofunkcyjnych, które oprócz roli wypełniającej ubytek kostny mają za zadanie uwalniać substancję leczniczą bezpośrednio w miejscu implantacji. Celem tej pracy jest podsumowanie aktualnej wiedzy w zakresie otrzymywania i możliwości wykorzystania nowoczesnych apatytowych systemów dostarczających antybiotyki do kości.

słowa kluczowe: hydroksyapatyt, implantologia, biomateriały, infekcje tkanki kostnej, kontrolowane uwalnianie leku, rusztowanie, antybiotyki

 

Abstract

NOVEL HYDROXYAPATITE-BASED ANTIBIOTIC DELIVERY SYSTEMS TARGETING BONES

Among modern materials used in implantology and regenerative medicine, hydroxyapatite occupies a special place. Hydroxyapatite is employed as a bone substitute, as a coating for metallic implants, and as a component of bone-compatible composite biomaterials. Recently, attempts have been made to design hydroxyapatite-based multifunctional implants which, in addition to repairing bone loss, would release medication directly at the site of implantation. The purpose of this review is to summarize the current knowledge in the area of generation and use of modern hydroxyapatite-based systems for antibiotic delivery to bone.

Keywords: hydroxyapatite, implantology, biomaterials, bone tissue infections, controlled drug release, scaffold, antibiotics


2015, 6, 40-45

EPIDEMIOLOGIA, KLASYFIKACJA ORAZ DIAGNOSTYKA CZYNNYCH I NIECZYNNYCH HORMONALNIE GRUCZOLAKÓW PRZYSADKI

Karolina Nowakowska

STRESZCZENIE

Gruczolaki przysadki należą do najczęściej występujących nowotworów wewnątrzczaszkowych i zazwyczaj uważane są za zmiany łagodne. Według klasyfikacji WHO 2004 guzy przedniego płata przysadki dzieli się na gruczolaki, gruczolaki atypowe i raki. Jako atypowe określa się gruczolaki o podwyższonym (>3%) indeksie proliferacyjnym MIB1 (antygen Ki-67). Klinicznie guzy te są klasyfikowane na podstawie rozmiarów, cech radiologicznych oraz czynności hormonalnej. Pacjenci wykazują objawy m.in. hipertyreozy, choroby Cushinga, hiperprolaktynemii. Rutynowa diagnostyka histologiczna w przypadku gruczolaków przysadki ma pewne ograniczenia. Często brak jest korelacji między obrazem klinicznym i patomorfologicznym. W celu ich prawidłowego rozpoznania, Światowa Organizacja Zdrowia (WHO, 2004) zaleca wykonanie badań z użyciem metod immunohistochemicznych, które stały się „złotym standardem” nowoczesnej diagnostyki. Metoda ta jest przydatna zarówno w ocenie gruczolaków czynnych jak i nieczynnych hormonalnie. Szczególnie w diagnostyce guzów uznanych za klinicznie nieczynne hormonalnie za pomocą barwień immunohistochemicznych, możliwe jest wykazanie obecności hormonu w badanych skrawkach guza. Mikroskopia elektronowa także pozostaje niezbędną metodą pozwalającą na rozróżnienie poszczególnych podtypów, jak również ocenę trudnych przypadków. Szczególnie umożliwia ona rozpoznanie większości rzadkich podtypów gruczolaków o swoistej biologii i inwazyjności, agresywnym potencjale wzrostowym oraz skłonności do nawrotów.

SŁOWA KLUCZOWE: gruczolaki przysadki, indeks proliferacyjny MIB1, mikroskopia elektronowa

ABSTRACT

EPIDEMIOLOGY, CLASSIFICATION AND DIAGNOSIS OF FUNCTIONING AND NONFUNCTIONING PITUITARY ADENOMAS

Pituitary adenomas are the most common intracranial tumors and usually are regarded as benign. According to the 2004 WHO classification, tumors of the anterior pituitary are divided into adenomas, atypical adenomas and cancers. Atypical pituitary adenomas are defined as pituitary adenomas with an elevated proliferative index (>3%). They are clinically classified mainly on the basis of their size, radiological features and hormonal secretion. Patients present with symptoms of, among others, hyperthyroidism, Cushing's disease, and hyperprolactinemia. The lack of correlation between clinical and pathological characteristics of these tumors limits the usefulness of routine histological diagnosis. To facilitate their correct diagnosis, the World Health Organization (WHO, 2004) recommends tests based on immunohistochemical methods, which have become the „gold standard” of modern diagnostics. This method is useful in the evaluation of both hormonally functional and nonfunctional adenomas. Especially for the diagnosis of clinically nonfunctional adenomas, immunohistochemistry makes it possible to demonstrate the presence of hormone in examined tumor sections. EM methods are capable of providing specific diagnosis in the majority of the rare adenoma subtypes with specific biological behavior, invasiveness, aggressive growth potential and recurrences.

KEY WORDS: pituitary adenomas, proliferative index, electron microscopy


2015, 5, 28-39

LIGANDY RECEPTORA 5-HT1A JAKO POTENCJALNE LEKI PRZECIWDEPRESYJNE

Martyna Z. Wróbel, Monika Marciniak

STRESZCZENIE

Choroby afektywne są grupą zaburzeń psychicznych, wyróżniającą się złożoną patogenezą i etiologią.  Jednym z głównych biologicznych czynników wywołujących depresję są zaburzenia w neuroprzekaźnictwie katecholamin w mózgu. Związki wpływające na poziom serotoniny wytyczają bardzo obiecujący kierunek poszukiwania nowych leków przeciwdepresyjnych.  Poniższa praca stanowi przegląd i analizę modyfikacji struktury ligandów receptora serotoninowego 5-HT1A. Receptor 5-HT1A występuje jako receptor presynaptyczny (autoreceptor), ale także jako receptor postsynaptyczny. Za jego pośrednictwem, w zależności od lokalizacji, może dojść do zahamowania sekrecji endogennej serotoniny do przestrzeni synaptycznej, bądź do zwiększenia przekaźnictwa w neuronach serotoninergicznych. Receptor 5-HT1A uważany jest za istotny czynnik w patogenezie i leczeniu depresji. Najważniejszymi ligandami dla tego receptora są pochodne arylopiperazyny, tetraliny i indoloalkiloaminy. W tej pracy szczególną uwagę zwrócono na modyfikacje struktury, które zwiększały powinowactwo i selektywność wymienionych związków względem receptora 5-HT1A.

SŁOWA KLUCZOWE: leki przeciwdepresyjne, depresja, receptor 5-HT1A, ligandy receptora 5-HT1A, arylopiperazyny

ABSTRACT

5-HT1A RECEPTOR LIGANDS AS POTENTIAL ANTIDEPRESSANTS

Affective diseases belong to the group of mental disorders and are characterized by a complex pathogenesis and etiology. Some of the major biological factors that cause depression include disorders of catecholamine neurotransmission in the brain. Compounds that affect serotonin levels offer a very promising direction in the search for new antidepressants. This paper focuses on a review and structure modification analysis of serotonin 5-HT1A receptor ligands. The 5-HT1A receptor can function both as a presynaptic receptor (autoreceptor) and as a postsynaptic receptor. Its stimulation, depending on the localization, may result in the inhibition of endogenous serotonin secretion into the synaptic cleft or in an increased level of transmission in serotoninergic neurons. 5-HT1AR is recognized as a crucial factor in the pathogenesis and treatment of depression. The main ligands of this receptor are derivatives of arylpiperazines, tetralin and indolylalkylamines. In this review, particular attention has been given to structural modifications that increase affinity and selectivity of the above-mentioned molecules for 5-HT1AR.

KEYWORDS: antidepressant drugs, depression, 5-HT1A receptor, 5-HT1A receptor ligands, arylpiperazines


2015, 4, 21-27

NOWE KIERUNKI POSZUKIWAŃ LEKÓW ANTYPSYCHOTYCZNYCH

Grzegorz Ślifirski, Tomasz Słowiński, Jacek Stefanowicz

streszczenie

Schizofrenia jest ciężką, przewlekłą chorobą psychiczną, dotykającą około 1% populacji. Staje się ona przyczyną skrócenia długości życia oraz wycofania z życia rodzinnego, społecznego i zawodowego. Różnorodność domen symptomatycznych, takich jak objawy pozytywne, negatywne i kognitywne, wymaga kompleksowego podejścia do leczenia. Wyniki ostatnich badań na dużą skalę, porównujących leki pierwszej i drugiej generacji, pokazały, że te drugie ani nie są skuteczniejsze, ani nie wiążą się ze znaczącą poprawą funkcji poznawczych i socjalnych. Racjonalny rozwój celowo projektowanych leków wielokierunkowych może rozwiązać te problemy terapeutyczne, prowadząc do następnej generacji leków działających na ośrodkowy układ nerwowy.

słowa kluczowe: Atypowe leki antypsychotyczne, antypsychotyki, schizofrenia, substancje jednokierunkowe, substancje wielokierunkowe 

Abstract

NOVEL TRENDS IN ANTIPSYCHOTIC DRUG DEVELOPMENT

Schizophrenia is a severe, chronic mental illness that affects approximately 1% of the population. It is associated with a shortened lifespan and significant impairments in social and vocational functioning. Multiple domains of symptoms, e.g. positive and negative symptoms as well as cognitive deficits demand a complex approach to treatment. Results of recent large-scale studies comparing the effectiveness of typical versus atypical antipsychotics appear to indicate that second generation agents are neither more effective, nor associated with better cognitive or social outcomes. The rational development of intentionally designed multi-target agents may solve these therapeutic problems, resulting in the next generation of CNS drugs.

Keywords: atypical antipsychotic drugs, antipsychotics, schizophrenia, single-target agents, multi-target agents


2015, 3, 13-20

NAŁÓG PALENIA PAPIEROSÓW KLASYCZNYCH I ELEKTRONICZNYCH A RYZYKO SKUTECZNEJ FARMAKOTERAPII

Paulina Brewczyńska, Justyna Makowska, Dorota Skrajnowska, Marta Teryks, Andrzej Tokarz

streszczenie

Palenie tytoniu wiąże się z wieloma interakcjami farmakokinetycznymi. Spośród składników dymu tytoniowego m. in. policykliczne węglowodory aromatyczne i nikotyna mogą indukować enzymy wątrobowe systemu cytochromu P450 - głównie CYP1A2, a także CYP2A6, CYP2B6 i CYP2D6, które są odpowiedzialne za metabolizm wielu rodzajów leków. Wskutek nasilenia i przyspieszenia biotransformacji leków będących substratami dla tych enzymów, policykliczne węglowodory aromatyczne mogą u palaczy obniżać ich działanie farmakologiczne. Przyspieszony metabolizm i szybszy klirens leków sprawiają, że aby osiągnąć efekt terapeutyczny, dawki leków muszą być zwiększone. Gdy pacjenci-palacze rezygnują z nałogu, zmienione poziomy enzymu powracają do normy i ta zmiana, przy zachowaniu dawki, może generować toksyczne stężenie leków. Nikotyna zawarta w tytoniu silnie uzależnia i powoduje interakcje typu farmakodynamicznego, modyfikując odpowiedź ze strony innych leków. Interakcje dotyczą na przykład kobiet palących papierosy i stosujących tabletki antykoncepcyjne. Elektroniczne papierosy, znane jako e-papierosy, są urządzeniami naśladującymi regularne papierosy, dostarczającymi nikotynę przez inhalację z zewnętrznego źródła. Wg części doniesień, dostarczają one tylko nikotynę bez innych toksycznych substancji. Niektórzy dystrybutorzy e-papierosów promują produkt jako całkowicie wolny od szkodliwych substancji. Obecnie nie ma jednak wystarczających naukowych dowodów na brak albo obecność toksycznych substancji chemicznych w parze wytworzonej przez e-papierosy i wdychanej przez ich użytkowników. Wpływ palenia papierosów należy rozważać przy planowaniu i ocenianiu odpowiedzi na terapię farmakologiczną. Ryzyko palenia papierosów powinno być uwzględniane w testach klinicznych nowych leków. Pracownicy ochrony zdrowia powinni uwzględniać wpływ palenia papierosów przy planowaniu terapii.

słowa kluczowe: palenie papierosów, leki, interakcje, e-papierosy

Abstract

ADDICTION TO CONVENTIONAL AND ELECTRONIC CIGARETTES AND THE RISKS OF PHARMACOTHERAPY IN SMOKERS

Tobacco smoking is associated with multiple drug interactions. Polycyclic aromatic hydrocarbons and other components of tobacco smoke can induce enzymes of the hepatic cytochrome P450 system - primarily CYP1A2 but also CYP2A6, CYP2B6 and CYP2D6, which are responsible for metabolizing many different types of drugs. As a consequence of the augmented metabolism of drugs that are substrates of these enzymes, polycyclic aromatic hydrocarbons may decrease the pharmacological effect of drugs. Accelerated metabolism and faster clearance of drugs require higher drug doses to achieve the desired therapeutic effect. When patients cease smoking, the altered levels of enzymes return to their normal values, which may result in toxic drug concentrations if the dose is maintained. Nicotine, a component of tobacco, is highly addictive and causes pharmacodynamic interactions that alter the response to other drugs. An example of such interactions is provided by women who smoke and use oral contraceptives. Electronic cigarettes, also known as e-cigarettes, are devices designed to imitate regular cigarettes and deliver nicotine via inhalation from an external reservoir. They are purported to deliver nicotine without other toxicants. Some distributors of e-cigarettes promote the product as completely free of harmful substances. Currently, there is a lack of sufficient scientific evidence on the absence or presence of toxic chemicals in the vapour generated by e-cigarettes and inhaled by their users. The impact of cigarette smoking needs to be considered in planning and assessing responses to drug therapy. In particular, the risks associated with cigarette smoking should be taken into account in clinical trials of new drugs. Health care professionals should incorporate the effects of smoking into any therapeutic plans.

Keywords: cigarette smoking, drugs, interactions, e-cigarettes


2015, 2, 6-12

NOWOTWORY JAMY USTNEJ - DANE EPIDEMIOLOGICZNE I CZYNNIKI RYZYKA ZACHOROWANIA

Justyna Śledź

STRESZCZENIE

W Polsce zachorowalność na nowotwory jamy ustnej nieustannie wzrasta. Choroba ta szczególnie często pojawia się też w krajach Azji południowo-wschodniej. Znacznie częściej nowotwory jamy ustnej występują u mężczyzn niż u kobiet. Do najważniejszych czynników ryzyka należą: picie alkoholu, palenie tytoniu, a także popularne szczególnie w Azji żucie betelu. Istotne są także inne uwarunkowania, jak predyspozycje genetyczne, nieprawidłowy sposób żywienia, styl życia i niewłaściwa higiena jamy ustnej.

SŁOWA KLUCZOWE: nowotwór jamy ustnej, betel, aldehyd octowy

Abstract

ORAL CAVITY CANCER - EPIDEMIOLOGICAL DATA AND RISK FACTORS

In Poland, the incidence of oral cancer is on the rise. This disease is also particularly common in countries of south-east Asia. It is more prevalent in men than in women. The main risk factors include: alcohol consumption, smoking tobacco and, particularly in Asia, chewing betel. Other relevant factors are: genetic predisposition, poor diet, bad lifestyle and inappropriate oral hygiene.

KEYWORDS: oral cancer, betel, acetaldehyde


2015, 1, 1-5

ZANIECZYSZCZENIE ŚRODOWISKA BISFENOLEM A

Dominika Łaszczyca, Katarzyna Paradowska, Katerina Makarova

STRESZCZENIE

W związku z szybkim rozwojem technologii wytwarzania plastikowych opakowań artykułów spożywczych, a także artykułów chemii gospodarczej i kosmetycznej, rośnie zainteresowanie związkami używanymi lub powstającymi w trakcie produkcji tych opakowań. Do związków tych zalicza się bisfenol A (BPA), który wykorzystywany jest przy utwardzaniu tworzyw sztucznych. Wiele badań wskazuje na jego szkodliwy wpływ, zarówno na organizm ludzki, jak i zwierzęcy. Toksyczne oddziaływanie związane jest głównie z właściwościami ksenoestrogennymi, mającymi wpływ na pracę układu endokrynnego. Bisfenol A łatwo przenika do żywności, napojów czy kosmetyków w podwyższonej temperaturze lub w wyniku uszkodzenia opakowania produktu. Należy zwrócić uwagę, że ryzyko narażenia na toksyczny wpływ BPA dotyczy szczególnie kobiet w ciąży, ponieważ bisfenol A ma zdolność migracji z organizmu matki do płodu, co może prowadzić do ujawnienia wad wrodzonych i niedoboru odporności u dzieci. U osób dorosłych główne objawy długiej ekspozycji na ten czynnik to zaburzenia wydzielania hormonów płciowych, prowadzące do bezpłodności, chorób nowotworowych, tj. raka piersi, jajnika i prostaty, a także ryzyka rozwoju endometriozy.

SŁOWA KLUCZOWE: bisfenol A, BPA, ksenoestrogeny, układ hormonalny

ABSTRACT

ENVIRONMENTAL CONTAMINATION WITH BISPHENOL A

Due to the fast development of the plastic food and multi-purpose containers producing technologies, close attention is paid to the compounds used or formed during the production. Bisphenol A (BPA) is one of such compounds used as hardening agent for plastics. Large number of research papers reveal that BPA has adverse effect on humans and animals due to its xenoestrogen nature. Xenoestrogen compounds are also known as Endocrine Disrupting Compounds. It was reported that in special conditions (i.e. high temperature, damages of container) BPA can easily migrate from container to stored food, beverages and cosmetics. Also, the risk of exposure to the toxic effects of BPA to human fetus was reported. For adults, the major symptoms of prolonged exposure of BPA are infertility, breast, ovarian and prostate cancer as well as increased risk of developing endometriosis.

KEYWORDS: bisphenol A, BPA, xenoestrogens, endocrine (hormonal) system


2014, 3, 16-22

ZNACZENIE WAPNIA W METABOLIZMIE CZŁOWIEKA I CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA JEGO BIODOSTĘPNOŚĆ W DIECIE

Łukasz Szeleszczuk, Marzena Kuras

 

STRESZCZENIE

Wapń jest jednym z makroelementów, czyli pierwiastków które powinny być spożywane regularnie w celu zapewnienia prawidłowego rozwoju organizmu. Mimo, iż informacje na temat wartości zalecanego dziennego spożycia wapnia są ogólnie dostępne (można je znaleźć m.in. na opakowaniach produktów spożywczych, suplementów diety i leków), niewiele mówi się o czynnikach wpływających na biodostępność tego pierwiastka. Zagadnienie biodostępności pojawia się ostatnio najczęściej w kontekście magnezu i jego różnych związków w suplementach diety i lekach. Tymczasem stopień biodostępności wapnia, podobnie jak i magnezu, zależy od wielu czynników i może wahać się w granicach od kilku do prawie stu procent. Tak szeroka rozpiętość stopnia przyswajalności wapnia ma istotny wpływ na rezultaty suplementacji, leczenia, a w konsekwencji również na stan zdrowia pacjenta.

Niniejszy artykuł prezentuje przegląd prac naukowych na temat fizjologicznej roli wapnia oraz czynników wpływających na jego biodostępność.

SŁOWA KLUCZOWE: wapń, absorpcja, biodostępność, przyswajalność

 

Abstract

THE ROLE OF CALCIUM IN HUMAN METABOLISM AND FACTORS AFFECTING ITS BIOAVAILABILITY

Calcium is one of the macronutrients, i.e., elements that must be consumed regularly to maintain health. Although the recommended daily intake of calcium is widely publicized, including on the packaging of food products, supplements and medicines, scant attention is given to factors that affect the bioavailability of calcium. Recently, the issue of bioavailability has been raised most often in the context of magnesium and its various forms present in dietary supplements and drugs. However, the bioavailability of calcium, as well as of magnesium, depends on many factors and can vary from a few to almost one hundred percent. Such a wide range of calcium bioavailability has a considerable impact on the results of supplementation, treatment and, consequently, on the health of the patient.

In this article, scientific studies addressing the factors that affect calcium bioavailability are reviewed.

Keywords: calcium, absorption, bioavailability, absorption rate

 


2014, 2, 7-15

OPTYMALIZACJA ODZYSKU KADMU W PROCESIE EKSTRAKCJI DO FAZY STAŁEJ NA POLIMERZE ZE ŚLADEM JONOWYM

Anna Machowska

 

STRESZCZENIE

Kadm jest niezwykle toksycznym metalem. Spożywany w niewielkich ilościach wraz z wodą pitną powoduje uszkodzenia nerek, rozedmę płuc oraz zaburzenia czynności pozostałych narządów, m.in. wątroby, jelit, śledziony. Długotrwała ekspozycja na niskie stężenia tego metalu powoduje odwapnienie kości. Ze względu na dużą toksyczność prowadzony jest monitoring środowiska pod kątem skażenia kadmem. W oznaczaniu stężenia kadmu w próbkach środowiskowych wykorzystywane są metody spektroskopowe, które niejednokrotnie wymagają zatężenia próbki przed wykonaniem oznaczenia. W powyższym celu często przeprowadza się ekstrakcję do fazy stałej. Jednakże warunkiem jej powodzenia jest wystarczająca selektywność adsorbentów ekstrakcyjnych. Polimery ze śladem jonowym mogą zapewnić selektywność adsorpcji oraz zadowalające oddzielenie próbki od interferujących składników. W niniejszej pracy kopolimer 1-allilo-2-tiomocznika i dimetakrylanu glikolu etylenowego drukowany jonami kadmu został zastosowany jako sorbent w procesie ekstrakcji do fazy stałej. W zoptymalizowanym procesie ekstrakcji zbadano odzysk kadmu z roztworów wzorcowych oraz wpływ matrycy środowiskowej (woda mineralna i woda wodociągowa) na odzysk i selektywność ekstrakcji kadmu. Uzyskane wyniki pokazały, że roztwory wodne HNO3 są w stanie wydajnie eluować kadm z badanej matrycy. Innymi wydajnymi eluentami są: 0,005M EDTA pH 3, 0,005M EDTA pH 4, 0,005M EDTA pH 5 i NaOH pH 8.

słowa kluczowe: polimery ze śladem jonowym, kadm, ekstrakcja do fazy stałej, spektrometria mas z plazmą indukcyjnie sprzężoną

 

Abstract

OPTIMIZATION OF CADMIUM (II) RECOVERY IN SOLID PHASE EXTRACTION PROCESS WITH ION-IMPRINTED POLYMER AS THE SORBENT

Cadmium is an extremely toxic metal. The ingestion of even small amounts of cadmium in drinking water causes kidney damage, pulmonary emphysema and dysfunction of other organs, including liver, intestine and spleen. Long-term exposure to low cadmium concentrations causes bone decalcification. Because of the high toxicity, environmental contamination by cadmium is monitored. Cadmium concentrations in environmental samples are determined by spectroscopic methods, which often require sample preconcentration prior to assay. This is typically achieved by solid-phase extraction. A prerequisite for successful solid-phase extraction is a sufficient selectivity of extraction adsorbents. Ion-imprinted polymers can provide adsorption selectivity and a satisfactory separation of the sample from interfering components. In this paper, the copolymer of 1-allyl-2-thiourea and ethylene glycol dimethacrylate imprinted towards cadmium (II) ions was used as a sorbent in the solid-phase extraction process. In an optimized extraction process, cadmium recovery from standard solutions and selectivity of extraction from environmental samples (mineral water and tap water) were investigated. The results demonstrated that aqueous solutions of HNO3 efficiently elute cadmium from tested matrix. Other effective eluents include 0.005M EDTA, pH 3, 0.005M EDTA, pH 4, 0.005M EDTA, pH 5, and NaOH, pH 8.

Keywords: ion-imprinted polymers, cadmium, solid-phase extraction, inductively coupled plasma mass spectrometry

 


2014, 1, 1-6

WIELOKIERUNKOWE DZIAŁANIE WITAMINY D

Joanna J. Sajkowska, Katarzyna Paradowska

 

STRESZCZENIE

W ostatnich latach istotnie zmienił się sposób postrzegania witaminy D, która tradycyjnie uznawana była za czynnik zapobiegający rozwojowi krzywicy i osteoporozy. Obecnie rośnie liczba badań wskazujących na jej udział w prawidłowym funkcjonowaniu układu sercowo-naczyniowego, profilaktyce cukrzycy i chorób nowotworowych, a także na możliwość jej zastosowania w terapii łuszczycy.

słowa kluczowe: witamina D, historia, nieklasyczne działanie

 

Abstract

MULTIPLE ACTIVITIES OF VITAMIN D

In recent years, the assessment of vitamin D, traditionally viewed as a factor in preventing of rickets and osteoporosis, has significantly changed. Currently, an increasing number of studies point to the participation of vitamin D in the proper functioning of the cardiovascular system and in the prevention of cancer and diabetes, as well as to its potential application in the treatment of psoriasis.

Keywords: vitamin D, history, non-classical effects

 


2013, 8, 56-64

WARTOŚĆ DIAGNOSTYCZNA WŁOSÓW

Izabela Łuczak-Zielkiewicz, Mirosław M. Szutowski

STRESZCZENIE

Analiza włosów odgrywa obecnie coraz większą rolę w oznaczeniach toksykologicznych. Stosowana jest w medycynie sądowej, medycynie klinicznej, testach kierowców, monitoringu pracowników. W porównaniu do najczęściej stosowanych materiałów analitycznych, jak krew czy mocz, długi czas obecności substancji we włosach pozwala na oznaczenie jej po kilku, a nawet kilkunastu miesiącach od ekspozycji na dany czynnik. Analiza retrospektywna umożliwia poznanie historii pacjenta, stosowanych leków, rozpoznanie przypadków nadużywania substancji pobudzających, nieprzestrzegania abstynencji od alkoholu i innych środków uzależniających oraz pozwala zidentyfikować przyczynę zatruć. Szybki rozwój techniki sprawił, że dysponujemy coraz doskonalszymi metodami analitycznymi. Czułość współczesnych metod daje możliwość oznaczeń śladowych ilości (rzędu pikogramów) ksenobiotyków i ich metabolitów we włosach.

SŁOWA KLUCZOWE: analiza włosów, ksenobiotyki, toksykologia, medycyna sądowa

ABSTRACT

DIAGNOSTIC VALUE OF HAIR ANALYSIS

Hair analysis plays an increasingly significant role in toxicological and forensic sciences. Hair analysis is used in criminal investigations, in clinical medicine, testing of drivers for drugs and in workplace drug testing. In comparison with widely used analytic materials such as blood or urine, the persistence of substances in hair makes detection possible for many months after exposure. Retrospective analysis affords possibilities for establishing patient history, the course of previous medications, drug abuse, lack of compliance with alcohol or drug restrictions, and helps to establish the cause of poisonings. Rapid progress in relevant technologies has led to increasingly sophisticated analytical methods. The sensitivity of modern methods permits the determination of trace amounts (on the order of picograms) of xenobiotics and their metabolites in hair.

KEYWORDS: hair analysis, xenobiotics, toxicology, forensic medicine


2013, 7, 48-55

SYNTEZA I BADANIA STRUKTURALNE HYDROKSYAPATYTÓW WAPNIOWYCH MODYFIKOWANYCH AMINOKWASAMI

Sylwester Krukowski

STRESZCZENIE

Modyfikacja apatytów wapniowych cząsteczkami prostych związków organicznych, jakimi są aminokwasy, jest istotną metodą polepszenia biozgodności tych biomateriałów. Wyróżnić można dwa rodzaje oddziaływań aminokwasów z syntetycznym apatytem: adsorpcję oraz inkluzję. Rodzaj oddziaływania jest zależny od zastosowanej procedury preparatywnej: przez wybór parametrów syntezy można wpływać na dystrybucję aminokwasu pomiędzy powierzchnię kryształów oraz sieć krystaliczną. Badania strukturalne i analityczne modyfikowanych aminokwasami materiałów apatytowych można efektywnie przeprowadzić metodami instrumentalnymi takimi jak: spektroskopia oscylacyjna w podczerwieni, proszkowa dyfraktometria rentgenowska, termograwimetria oraz mikroskopia elektronowa połączona z mikroanalizą rentgenowską.

SŁOWA KLUCZOWE: hydroksyapatyt, aminokwas, biomateriały kościozastępcze

ABSTRACT

SYNTHESIS AND STRUCTURAL STUDIES OF CALCIUM HYDROXYAPATITES MODIFIED WITH AMINO ACIDS

Modification of calcium hydroxyapatites with simple organic molecules, such as amino acids, is an important method to improve biocompatibility of those biomaterials. There are two types of amino acid – apatite interactions: adsorption and inclusion. Their occurrence is strongly dependent on the preparative procedure, thus, by appropriate selection of synthesis conditions one can adjust the distribution of amino acid molecules between the apatite surface and the apatite crystal lattice. Structural and analytical studies of the modified apatite materials can be performed using vibrational infrared spectroscopy, powder X-ray diffraction, thermogravimetry, as well as electron microscopy combined with energy dispersive X-ray microanalysis.

KEYWORDS: hydroxyapatite, amino acid, biomaterials for bone repair


2013, 6, 42-47

ALKOHOL VERSUS KANABINOLE - PORÓWNANIE SZKODLIWOŚCI

Helena E. Makulska-Nowak

streszczenie

Przedstawiono dotychczas zaobserwowane, potwierdzone i opisane w piśmiennictwie działania niepożądane alkoholu i kanabinoli. Porównanie szkodliwości tych substancji jest trudne z uwagi na różną strukturę i właściwości. Alkohol jest pojedynczą, egzogenną substancją o prostej budowie chemicznej, podczas gdy kanabinoidy to grupa 60 związków, występujących wyłącznie w typie narkotykowym rośliny o nazwie Cannabis sativa, wśród których znajdują się związki od szkodliwych do takich, których właściwości lecznicze można wykorzystać pod kontrolą lekarską. Z rośliny Cannabis sativa otrzymywane są produkty o różnej zawartości psychoaktywnych kanobinoidów, takie jak: marihuana, haszysz i olej haszyszowy.

Odkrycie receptorów kanabinoidowych CB1 i CB2, ustalenie ich lokalizacji w mózgu i innych strukturach organizmów ludzi i zwierząt, sklonowanie tych receptorów i odkrycie endogennych dla nich ligandów wskazało na możliwość ich udziału w niektórych funkcjach fizjologicznych i patofizjologicznych. W porównywaniu szkodliwości alkoholu i kanabinoidów niezwykle istotne jest uwzględnienie krótkotrwałych efektów szkodliwych i tych, które substancje te wywoływać mogą po długotrwałym ich nadużywaniu - można tu wykazać zarówno pewne podobieństwa jak i znaczące różnice. Należałoby porównywać pojedyncze substancje w ściśle określonych, ekwiwalentnych dawkach. Należy także uwzględnić postać związku, drogę wprowadzenia do organizmu, sposób zażywania, wielkość zastosowanej dawki, strukturę osobowości zażywającego, wiek, płeć, masę ciała, uwarunkowania genetyczne i środowiskowe, wydolność narządową, oraz aktywność enzymów uczestniczących w metabolizmie tych związków.

słowa kluczowe: kanabinoidy, alkohol, efekty szkodliwe

Abstract

ALCOHOL VERSUS CANNABIS - COMPARISON OF RISK

The undesirable effects of alcohol and cannabinoids observed, confirmed and described in the literature are presented. Comparison of the noxious effects of this substances is particularly difficult due to the differences in their structure and properties. Alcohol is a single, exogenous compound with simple chemical structure, whereas cannabis comprises about 60 compounds present exclusively in the narcotic variety of Cannabis sativa, including both noxious substances as well as those, which may be applied for treatment controlled by a physician. Cannabis sativa is a source of products containing different quantities of psychoactive cannabinoids, such as marihuana, hashish and hash oil.

Discovery of cannabinoid receptors CB1 and CB2, determination of their location in the brain and other structures of human and animal organisms, cloning of such receptors and discovery of their endogenous ligands pointed to the possibility of their participation in certain physiological and pathophysiological functions. When comparing the noxiousness of alcohol and cannabinoids it is particularly important to consider short-term noxious effects and those, which may be aroused after lengthy abuse; both some similarities, as well as considerable differences exist. Therefore, only single substances in strictly defined equivalent doses should be compared. Also, form of the compound, route of entering the organism, manner of intake, dose used, personality of the taker, age, sex, bodyweight, genetic and environmental conditions, organ efficiency, activity of enzymes participating in metabolism of such compounds should be taken into consideration.

Keywords: cannabinoids, alcohol, harmful effects


2013, 5, 37-41

KOKRYSZTAŁY – NOWA FORMA LEKU

Agnieszka Sokal, Edyta Pindelska

STRESZCZENIE

Zjawisko kokrystalizacji znane było już 160 lat temu. Kokryształy są homogennymi strukturami krystalicznymi zawierającymi dwa lub więcej komponentów występujących w stosunku stechiometrycznym. Komponenty te to neutralne ciała stałe. Stosowanie procesu kokrystalizacji jako metody otrzymywania nowych form substancji farmaceutycznie czynnych (API - Active Pharmaceutical Ingredient) rozpoczęto dopiero pod koniec ubiegłego stulecia. W ostatnich latach liczba publikacji na ten temat znacząco wzrosła. Zainteresowanie wynika przede wszystkim z możliwości zastąpienia słabo rozpuszczalnych soli substancji biologicznie czynnych przez kokryształy tych substancji. Szczególne znaczenie mają właściwości fizykochemiczne kokryształów, które można modyfikować i w ten sposób wpływać na farmakodynamiczne właściwości kokrystalizującej substancji leczniczej. Możliwa jest znaczna poprawa rozpuszczalności, stabilności, jak również biodostępności, co ma istotne znaczenie.

SŁOWA KLUCZOWE: kokryształy; kokrystalizacja; kokryształy farmaceutyczne; API; metody kokrystalizacji

ABSTARCT

COCRYSTALS - A NEW DRUG FORM

Cocrystallization was already known 160 years ago. Cocrystals are structurally homogeneous crystalline materials containing two or more components present in definite stoichiometric amounts. The components are discrete neutral molecular species which are solids at ambient temperature. The use of cocrystallization to generate new forms of active pharmaceutical ingredients (API) was initiated only at the end of the last century. In recent years, the number of publications on this topic has increased significantly, mainly because of the possibility of replacing poorly soluble salts of biologically active substances with their cocrystals. Of particular importance are the physicochemical properties of cocrystals which, when modified, alter the pharmacodynamic parameters of the cocrystallized drug. It is possible to improve the solubility, stability, and – in particular – the bioavailability of drugs.

KEYWORDS: cocrystals; cocrystallization; pharmaceutical cocrystals; API; methods of cocrystallization


2013, 4, 27-36

SPEKTROSKOPIA RAMANA: NOWOCZESNA TECHNIKA W DIAGNOSTYCE MEDYCZNEJ I ANALIZIE BIOCHEMICZNEJ

Paulina Nykiel

STRESZCZENIE

Spektroskopia Ramana jest szeroko stosowaną metodą w jakościowej i ilościowej analizie ciał stałych, cieczy i gazów. Do głównych zalet spektroskopii Ramana należą: możliwość bezpośredniego zastosowania w trakcie badania medycznego lub operacji, dokładność wyników, duża liczba otrzymywanych informacji przy stosunkowo niskich kosztach i możliwość zbadania próbki bez wcześniejszego przygotowania. Ponadto analiza jest niedestrukcyjna. Widmo ramanowskie tkanki biologicznej może być traktowane jako jej „ślad daktyloskopowy”, pozwalający na łatwą strukturalną i chemiczną charakterystykę oraz identyfikację tak złożonego materiału. W artykule przedstawiono szereg możliwości wykorzystania spektroskopii Ramana w diagnostyce medycznej i analizie biochemicznej. Przedstawione przykłady ilustrują duży potencjał tej metody.

SŁOWA KLUCZOWE: spektroskopia Ramana, diagnostyka medyczna, analiza biochemiczna

ABSTRACT

RAMAN SPECTROSCOPY: A MODERN TECHNIQUE FOR MEDICAL DIAGNOSIS AND BIOCHEMICAL ANALYSIS

Raman spectroscopy (RS) is widely applied to qualitative and quantitative analysis of solid, liquid and gaseous samples. The main advantages of RS include a real-time analysis during medical examination or operation, precise results with low cost and minimal or no sample preparation. Moreover, the method is non-destructive. A Raman spectrum of a biological tissue can be treated as its “fingerprint”, which allows one to perform easy structural and chemical characterization and identification of such complex material. The present work is focused on prospects of RS in medical diagnosis and biochemical analysis. Those selected examples show high potential of RS.

KEYWORDS: Raman spectroscopy, medical diagnosis, biochemical analysis


2013, 3, 18-26

BIOTECHNOLOGIA GRZYBÓW. ZASTOSOWANIE W FARMACJI I SUPLEMENTACJI

Jadwiga Turło

STRESZCZENIE

Liczne gatunki grzybów należących do klasy Basidiomycetes posiadają zdolność biosyntezy biologicznie aktywnych związków, w tym o działaniu przeciwnowotworowym. Związki te izolowane są z owocników, grzybni, kultur mycelialnych i podłoży hodowlanych. Lentinula edodes (Berk.) Pegl., jest jednym z najszerzej wykorzystywanych grzybów leczniczych. Jest on źródłem dwóch zarejestrowanych w niektórych krajach leków. Obydwa preparaty wykazują działanie immunomodulacyjne i są stosowane w terapii nowotworów. L. edodes biosyntezuje również związki o działaniu m. in. przeciwbakteryjnym, przeciwwirusowym, obniżającym poziom cholesterolu, przeciwzakrzepowym. Izolowane z podłoża hodowlanego L. edodes rozpuszczalne w wodzie ligniny są testowane jako potencjalne leki w terapii hepatitis B i AIDS. Białka L. edodes składają się z 18 aminokwasów, w tym wszystkich egzogennych, występujących w proporcjach najbardziej wskazanych dla człowieka. Owocniki tego gatunku zawierają znaczne ilości witamin C, B1, B2, PP, B12 i D. Izolowane z L. edodes polisacharydy o działaniu immunomodulacyjnym są stosowane w chemoprewencji i wspomagająco w terapii nowotworów, wraz z chemoterapią, łagodząc jej efekty niepożądane. Ten niezwykle ciekawy grzyb jest również wykorzystywany do otrzymywania suplementów diety.

SŁOWA KLUCZOWE: Lentinula edodes, kultury mycelialne, selen, immunomodulacja, suplementy diety

ABSTRACT

FUNGAL BIOTECHNOLOGY. APPLICATIONS IN PHARMACY AND SUPPLEMENTATION

Many Basidiomycetes mushrooms have the ability to synthesize bioactive compounds, including anticancer agents that can be isolated from fruit bodies, mycelial cultures, or culture media. Lentinula edodes (Berk.) Pegl. is one of the most widely used medicinal mushrooms. This mushroom is the source of two drugs approved in several countries. Both drugs are immunomodulators and are used in cancer therapy. In addition, L. edodes forms compounds with antibacterial, antiviral, cholesterol lowering, and anticoagulant activities. Water-soluble lignans derived from L. edodes culture medium are being tested as potential drugs for the treatment of hepatitis B and AIDS. L. edodes protein is made up of 18 amino acids, including all essential amino acids, in ratios appropriate for humans. The fruit bodies of the mushroom contain considerable amounts of vitamins C, B1, B2, PP, B12 and D. Immunomodulatory polysaccharides isolated from L. edodes are being used in chemoprevention and as adjuvants in cancer treatment because of their ability to alleviate undesirable side effects of such therapies. This valuable mushroom is also used to produce dietary supplements.

KEYWORDS: Lentinula edodes, mycelial cultures, selenium, immunomodulation, dietary supplements


2013, 2, 11-17

KAPSAICYNA - WŁAŚCIWOŚCI, ZASTOSOWANIA I PERSPEKTYWY

Tomasz Pieńko

STRESZCZENIE

Głównym założeniem tej publikacji jest zaprezentowanie różnorodności właściwości kapsaicyny. Kapsaicyna jest składnikiem aktywnym roślin z rodzaju Capsicum (pieprzowiec). Znana przede wszystkim ze swego ostrego smaku jest wykorzystywana np. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym czy kosmetycznym. Ponadto wykazano jej działanie przeciwbólowe, zmniejszające masę ciała, antyoksydacyjne, przeciwbakteryjne oraz istotną rolę w termoregulacji. Działanie gastroprotekcyjne oraz przeciwnowotworowe kapsaicyny budzi nadal wiele wątpliwości. Ponadto wskazuje się, ze czynnikami determinującymi efekty działania kapsaicyny mogą być wielkość dawki i częstość podawania. Droga podania może określać mechanizm działania, a więc efekt w organizmie. Głównym jednak problemem hamującym wdrażanie nowych zastosowań kapsaicyny, szczególnie w sektorze medycznym, jest jej toksyczność. Wydaje się zatem, że kapsaicyna mogłaby posłużyć jako wzorzec do tworzenia analogów o podobnych właściwościach, ale o mniejszej toksyczności. Podsumowując, badania nad efektami działania kapsaicyny na ludzki organizm wymagają kontynuacji i szczególnego ukierunkowania na poszukiwanie nowych zastosowań.

SŁOWA KLUCZOWE: kapsaicyna, Capsicum, papryka chili, alkaloid

ABSTRACT

CAPSAICIN – PROPERTIES, APPLICATIONS TODAY AND FUTURE PROSPECTS

The main aim of this publication is to show the variety of capsaicin’s properties. Capsaicin, an active component of plants of the Capsicum genus, is known for its pungency. Capsaicin is used in the food, pharmaceutical and cosmetic industries. Additional properties of capsaicin have been demonstrated, including pain relief, weight loss, body thermoregulation, and antioxidant and antimicrobial activities. There are still many doubts about the applicability of capsaicin in gastroprotection and in anticancer therapy. Many sources report that capsaicin’s dosage and frequency of administration significantly affect the outcome of experiments and clinical trials. The route of administration of capsaicin may determine its mechanism of action and, thus, its effects on the organism. However, the main problem which prevents new uses of capsaicin, especially in the clinic, is the toxicity of the compound. Capsaicin could serve as a model for the development of analogs which retain the useful properties of the compound but have reduced toxicity. In summary, studies of capsaicin’s effects on the human organism need to be continued, with special emphasis on new applications.

KEYWORDS: capsaicin, Capsicum, chili pepper, alkaloid


2013, 1, 1-10

LEKI WIELOCELOWE – NOWY PARADYGMAT W PROJEKTOWANIU LEKÓW

Piotr Bojanowski, Piotr F. J. Lipiński, Paweł Czekała, Dariusz Plewczyński

STRESZCZENIE

Przez co najmniej ostatnie 20 lat w chemii leków panował paradygmat „jedna choroba, jeden gen, jeden cel molekularny, jeden lek". Rozwój biologii systemów i pogłębienie wiedzy o złożoności molekularnej chorób istotnie przesuwają proces terapeutyczny w kierunku leków oddziaływających na wiele celów molekularnych, tj. leków wielocelowych. W niniejszym artykule przedstawiamy teoretyczne i historyczne podstawy zamierzonej wielocelowości, w tym korzyści wypływające ze stosowania takich leków, oraz omawiamy zagadnienia poszukiwania związków wiodących wraz z optymalizacją parametrów farmakodynamicznych i farmakokinetycznych. Następnie przedstawiamy przegląd najnowszej literatury na temat różnych obszarów zastosowań leków wielocelowych oraz bieżących trendów teoretycznych.

SŁOWA KLUCZOWE: biologia systemów, polifarmakologia, leki wielocelowe, choroba Alzheimera, nowotwory, bioinformatyka, chemoinformatyka

ABSTRACT

MULTITARGET DRUGS – A NEW PARADIGM IN DRUG DESIGN

For at least recent 20 years, nearly all medicinal chemistry efforts have been governed by the paradigm "one disease, one gene, one molecular target, one drug". However, our understanding of systems biology and molecular complexity of human diseases substantially shifted current therapeutic thinking towards drugs acting upon many molecular targets, i. e. multitarget drugs. In present paper we discuss theoretical and historical background of intended multitargeting, including benefits of such drugs. The issues of lead-seeking approaches are covered along with the detailed description of pharmacodynamic and pharmacokinetic parameters optimization. We review recent literature in multitarget drugs field and present current conceptual trends.

KEYWORDS: systems biology, polypharmacology, multitarget drugs, Alzheimer's disease, cancers, bioinformatics, chemoinformatics


2012, 6, 40-48

CHROMATOGRAFICZNE METODY IZOLACJI I IDENTYFIKACJI FENOLOKWASÓW

Piotr Mróz, Katarzyna Wilczek, Małgorzata Żak, Monika Zielińska–Pisklak

streszczenie

Kwasy fenolowe stanowią grupę związków szeroko rozpowszechnionych w świecie roślin. Charakteryzują się zróżnicowaną strukturą chemiczną i właściwościami farmakologicznymi. Z uwagi na swoją aktywność prozdrowotną, związaną w głównej mierze z działaniem antyoksydacyjnym, cieszą się obecnie bardzo dużym zainteresowaniem jako bioaktywne komponenty żywności i suplementów diety. W poniższej pracy przedstawiono przegląd piśmiennictwa na temat izolacji fenolokwasów z materiału roślinnego oraz produktów spożywczych. Omówione zostały także chromatograficzne oraz spektroskopowe metody identyfikacji tych związków.

słowa kluczowe: fenolokwasy, ekstrakcja do fazy stałej (SPE), HPLC, GC

Abstract

CHROMATOGRAPHIC METHODS OF ISOLATION AND IDENTIFICATION OF PHENOLIC ACIDS

Phenolic acids are a group of compounds widely distributed in the world of plants. They are characterized by diversified chemical structure and pharmacological properties. Due to their health potency, associated mainly with antioxidative action, they are currently of interest as bioactive food components and supplements. This work provides an overview about the reported isolation procedures of phenolic acids from plant material and food products. The chromatographic and spectroscopic identification methods of these compounds are discussed.

Keywords: phenolic acids, solid phase extraction (SPE), HPLC, GC


2012, 5, 32-39

SUBSTANCJE PROMIENIOCHRONNE A ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE

Grzegorz Nałęcz-Jawecki, Tomasz Zawadzki, Agata Skrzypczak

STRESZCZENIE

Substancje promieniochronne, inaczej nazywane filtrami UV, są dodawane do kosmetyków w celu ochrony skóry przed szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym. Wskutek szerokiego stosowanie filtrów są one w wielu krajach wykrywane zarówno w ściekach, wodach powierzchniowych, jak i tkankach organizmów wodnych. Niektóre filtry, np. benzofenony, działają na układ dokrewny (działanie estrogenne), co zostało potwierdzone w wielu testach in vitro oraz in vivo. Celem naszych badań wykonanych w ramach projektu NCN była analiza działania genotoksycznego wybranych filtrów organicznych UV w krótkoterminowych, skriningowych testach bakteryjnych. W teście Ames’a wykazano brak działania mutagennego i fotomutagennego 12 badanych związków. Natomiast kwas metoksycynamonowy i jego ester oktylowy pod wpływem promieniowania UV działały genotoksycznie na bakterie w teście umu-test z aktywacją metaboliczną s9.

Słowa kluczowe: działanie estrogenne, genotoksyczność, substancje promieniochronne, filtry UV

ABSTRACT

SUNSCREENS AND THE ENVIROMENT

Sunscreens or uv-filters are used in cosmetics and in materials as protection against uv-radiation. The widespread occurrence of sunscreens in aquatic environment has been reported in many countries. The UV-filters have been detected in influents and effluents of wastewater treatment plants, freshwaters and in tissues of the aquatic organisms. For some filters, mainly benzophenons, hormonal activity has been documented in vitro and in vivo. The goal of our study was the evaluation of the genotoxicity of selected sunscreens in the short-term bacterial screening assays. Our results indicated that 12 tested sunscreens were not mutagenic or photomutagenic in Ames MPF™ assay. However, octyl-4-methoxycinnamate and methoxycinnamonic acid irradiated with UVA were genotoxic in umu-test after s9 metabolic activation.

Keywords: estrogenicity, genotoxicity, sunscreens, UV-filters


2012, 4, 26-31

NANOTECHNOLOGIA W PRODUKCJI ŻYWNOŚCI – KIERUNKI ROZWOJU, ZAGROŻENIA I REGULACJE PRAWNE

Małgorzata Idzikowska, Marta Janczura, Tomasz Lepionka, Michał Madej, Edyta Mościcka, Justyna Pyzik, Paulina Siwek, Weronika Szubierajska, Dorota Skrajnowska, Andrzej Tokarz

streszczenie

Pojęcie nanotechnologia obejmuje materiały i urządzenia o wymiarach od 1 do 100 nanometrów. W laboratoriach na całym świecie trwają bardzo intensywne prace nad nanostrukturami, jednak większość projektów wynikających z rozwoju nanotechnologii jest ciągle w trakcie badań. Nanomateriały mogą mieć odmienne właściwości niż te same materiały  w „normalnej”, większej skali. Niewątpliwie zastosowanie tej techniki wzbogaci produkt, ale nanocząsteczki uwolnione z bezpiecznych materiałów mogą stać się toksyczne dla ludzi lub środowiska. Obecnie w społeczeństwie brak jest wiedzy o nanotechnologii, a zwłaszcza nanotechnologii w środkach spożywczych. Prezentowana praca ma na celu przybliżenie zagadnienia i wywołanie publicznej dyskusji o potencjalnych korzyściach, ryzyku i regulacjach prawnych związanych ze stosowaniem nanotechnologii w żywności.

słowa kluczowe: nanotechnologia, nanomateriały, nanożywność, regulacje, zagrożenia

Abstract

NANOTECHNOLOGY IN FOOD PRODUCTION – DEVELOPMENT, RISKS AND REGULATORY ASPECTS

Nanotechnology encompasses materials and devices between 1 and 100 nanometers in size. Considerable effort is devoted by laboratories around the world to studies of nanostructures, however, the majority of nanotechnology-based applications remain in the research phase. The properties of nanomaterials may differ from those of the same materials at a „normal”, macroscopic scale. Whereas the application of nanotechnology will undoubtedly enhance the product, nanoparticles shed from otherwise nontoxic materials may become toxic to people or the environment. At present, the general public is insufficiently educated about nanotechnology, in particular about food applications of nanotechnology. This article is intended to provide information and stimulate public debate on the potential benefits, risks, and legal regulations relevant to food-related applications of nanotechnology.

Keywords: nanotechnology, nanomaterials, nanofoods, legal regulations, dangers

 


2012, 3, 18-25

POCHODNE ADAMANTANU – RÓŻNORODNOŚĆ DZIAŁAŃ BIOLOGICZNYCH. PRZEGLĄD SUBSTANCJI DOPUSZCZONYCH DO LECZNICTWA W POLSCE ORAZ POTENCJALNYCH LEKÓW

Agnieszka Lis-Cieplak

STRESZCZENIE

Związki o zróżnicowanej budowie, których wspólną cechą jest obecność grupy adamantylowej w cząsteczce, są stosowane w leczeniu poważnych schorzeń neurologicznych, takich jak choroba Parkinsona, choroba Alzheimera, a także w terapii cukrzycy typu 2 oraz jako leki przeciwwirusowe. W przypadku prostych aminowych pochodnych adamantanu grupa adamantylowa bezpośrednio odpowiada za działanie lecznicze substancji. W innych przypadkach pełni funkcję usztywniającą cząsteczkę, zapobiegając niekorzystnym reakcjom wewnątrzcząsteczkowym. Nowe pochodne zawierające grupę adamantylową, tworzone jako potencjalne substancje lecznicze są obecnie badane w aspekcie aktywności przeciwmalarycznej i przeciw wirusom HIV.

SŁOWA KLUCZOWE: pochodne adamantanu, działanie przeciwwirusowe, działanie przeciwparkinsonowe, działanie przeciwcukrzycowe, choroba Alzheimera

ABSTRACT

ADAMANTANE DERIVATIVES - VARIETY OF BIOLOGICAL ACTIVITIES. A REVIEW OF MEDICATIONS APPROVED IN POLAND AND POTENTIAL DRUGS

Adamantyl-based compounds of varied structures are used for the treatment of neurological disorders, such as Parkinson’s disease and Alzheimer’s disease, in the therapy of type 2 diabetes mellitus and as antiviral agents. Adamantyl group determine the therapeutic properties of plain adamantylamines. In the other compounds the steric bulk of the adamantyl group increases the drug stability due to the limitation of intramolecular reactivity. The adamantyl group is valuable in drug design and development. Such derivatives are under studies as potential anti-HIV agents or for treating malaria.

KEYWORDS: adamantane derivatives, antiviral activity, antiparkinsonian activity, antidiabetic activity, Alzheimer’s disease


2012, 2, 9-17

ZASTOSOWANIE MODELOWANIA MOLEKULARNEGO W PROJEKTOWANIU I OCENIE WŁAŚCIWOŚCI POLIMERÓW ZE ŚLADEM MOLEKULARNYM

Monika Pawłowska

STRESZCZENIE

W pracy zaprezentowano przegląd literaturowy dotyczący zastosowania metod obliczeniowych w procesie projektowania, wytwarzania i analizowania właściwości molekularnie imprintowanych polimerów.

SŁOWA KLUCZOWE: molekularnie imprintowane polimery, modelowanie molekularne, mechanika kwantowa, mechanika molekularna.

ABSTRACT

DESIGN AND PROPERTIES ANALYSIS OF MOLECULARLY IMPRINTED POLYMERS. MOLECULAR MODELING METHOD APPLICATION

The main objective of this article is presentation of molecular modeling application in rational design, synthesis and properties analysis of molecularly imprinted polymers.

KEY WORDS: molecularly imprinted polymers, molecular modeling, quantum mechanics, molecular mechanics.


2012, 1, 1-8

STRATEGIE WALKI ZE ZJAWISKIEM OPORNOŚCI WIELOLEKOWEJ NOWOTWORÓW

Magdalena Bamburowicz-Klimkowska, Mirosław M. Szutowski

STRESZCZENIE

Zjawisko oporności wielolekowej (MDR) jest główną przeszkodą w osiągnięciu sukcesu w chemioterapii nowotworów. Znaczący postęp w zrozumieniu MDR nastąpił po identyfikacji glikoproteiny P i innych transporterów, których nadekspresję zauważono w niektórych typach komórek nowotworowych. Stopniowo zaczęto zjawisko MDR wiązać także z innymi mechanizmami, np. z hamowaniem apoptozy komórek nowotworowych. Opisano kilka strategii stosowanych w celu uniknięcia MDR. Jednak ich sukces kliniczny pozostaje ograniczony, głównie ze względu na kwestie dotyczące braku skuteczności i/lub bezpieczeństwa. Kwestie te mogą być rozwiązane przez zastosowanie nanotechnologii. Nanocząstki mają potencjał do poprawy indeksu terapeutycznego obecnie dostępnych leków poprzez zwiększenie skuteczności leku, zmniejszenie toksyczności oraz wpływ na osiągnięcie stanu stacjonarnego stężenia terapeutycznego leków przez dłuższy okres. Nanocząstki mogą także poprawić rozpuszczalność i stabilność leków.

SŁOWA KLUCZOWE: transportery ABC, glikoproteina P, oporność wielolekowa, nanocząstki

ABSTRACT

STRATEGIES TO COMBAT MULTIDRUG RESISTANCE OF CANCER

Multidrug resistance (MDR) is a major impediment to the success of cancer chemotherapy. Significant progress in the understanding of MDR came with the identification of MDR P-glycoprotein and other transporters whose overexpression was observed in some types of cancer cells. In addition, the MDR phenomenon has also become associated with other mechanisms, such as inhibition of apoptosis of cancer cells. Several strategies of combating MDR are described here. However, their clinical success has been limited, largely due to efficacy and/or safety issues. These issues can be resolved by the use of nanotechnology. Nanoparticles have the potential to improve the therapeutic index of currently available drugs by increasing drug efficacy, reducing their toxicity, and helping to achieve a therapeutically relevant steady-state level of the drug over extended periods of time. Nanoparticles may also improve the solubility and stability of the drug.

KEYWORDS: ATP–binding cassette [ABC] transporters, P – glycoprotein, multidrug resistance, nanoparticles


2011, 3, 34-40

FUNKCJE TRANSPORTERÓW TYPU ABC

Magdalena Bamburowicz-Klimkowska, Urszula Bogucka, Mirosław M. Szutowski

STRESZCZENIE

Różne rodzaje transporterów obecnych w organizmie wpływają na losy leków w ustroju poprzez udział w procesach ich absorpcji, dystrybucji i eliminacji. Białka te między innymi biorą udział w dwukierunkowym transporcie substancji egzo- i endogennych przez ściany jelita cienkiego, przewodów żółciowych i bariery krew-mózg. W polifarmakoterapii transportery typu ABC obecne w ścianie jelita mogą determinować biodostępność, szybkość i kierunek transportu oraz być przyczyną występowania interakcji pomiędzy przyjmowanymi lekami. Glikoproteina P (Pgp) produkt ekspresji genu MDR1 należy do najbardziej znaczących transporterów typu ABC pod tym względem. Jej dystrybucja tkankowa i narządowa posiada bardzo istotny wpływ na wchłanianie ksenobiotyków, a interakcje leków z tym białkiem mogą prowadzić do zmian biodostępności leków stosowanych jednocześnie. Omówiono poszczególne podrodziny transporterów typu ABC ze szczególnym uwzględnieniem ich funkcji.

SŁOWA KLUCZOWE: transportery ABC, glikoproteina P

ABSTRACT

FUNCTIONS OF ATP-BINDING CASSETTE (ABC) TRANSPORTERS

Several types of transporters present in the body control the fate of drugs by affecting uptake, distribution, and elimination processes. Among other functions, these proteins mediate the influx and efflux of endogenous as well as exogenous substances across the membranes of the small intestine, bile duct, and blood-brain barrier. In polypharmacotherapy, ATP–dependent transporters (ATP–binding cassette [ABC] transporters) expressed on the apical membrane of intestinal epithelial cells determine oral bioavailability, intestinal efflux clearance, and drug–drug interactions of certain xenobiotics. P-glycoprotein (Pgp), product of the human MDR1 gene, is one of the most important proteins belonging to the ABC transporter superfamily. The tissue and organ distribution of Pgp significantly affects the uptake of xenobiotics, and interactions of drugs with this protein may alter bioavailability of other drugs that are administered simultaneously. The subfamilies of ATP–dependent efflux transporters are discussed, with emphasis on their functions.

KEYWORDS: ATP–binding cassette [ABC] transporters, P–glycoprotein


2011, 2, 28-33

BIOTERRORYZM – ZAGROŻENIE, ZASADY POSTĘPOWANIA, REGULACJE PRAWNE

Katarzyna Czuba, Magdalena Mazurkiewicz, Kamil Kamiński, Filip Różewski, Dorota Skrajnowska, Andrzej Tokarz

STRESZCZENIE

W pracy przedstawiono aktualne poglądy na zagrożenie terroryzmem z użyciem broni biologicznej. Bioterroryzm definiuje się jako celowe zanieczyszczenie (lub groźbę zanieczyszczenia) żywności i wody czynnikami biologicznymi, chemicznymi bądź radioaktywnymi mającymi wywołać śmierć lub chorobę u populacji cywilnej lub zakłócenia stabilności społecznej, ekonomicznej lub politycznej państwa. W prezentowanym opracowaniu chcielibyśmy zwrócić uwagę na zagrożenia wynikające z użycia broni biologicznej, przedstawić prawo międzynarodowe w tym zakresie oraz zasady postępowania w przypadku wystąpienia zagrożeń bioterrorystycznych.

SŁOWA KLUCZOWE: bioterroryzm, broń biologiczna, zagrożenie

ABSTRACT

BIOTERRORISM – THREAT, PREVENTIVE ACTIONS, INTERNATIONAL LAW

In this article, the current views on terrorism employing biological weapons are presented. Bioterrorism is defined as intentional pollution (or threat of pollution) of food and water supplies with biological, chemical or radioactive agents, with the goal of causing death or illness in civilian populations, or of disrupting the social, economic or political stability of a country. In the present study, we wish to call attention to risks resulting from the use of biological weapons and to describe the relevant international law and operating procedures applicable to a bioterroristic acts.

KEYWORDS: bioterrorism, biological weapon, threat


2011, 1, 1-27

ROŚLINNE ZWIĄZKI BARWNE, ICH WŁAŚCIWOŚCI BIOLOGICZNE ORAZ MOŻLIWOŚCI WYTWARZANIA W KULTURACH IN VITRO

Olga Bołonkowska, Agnieszka Pietrosiuk, Katarzyna Sykłowska-Baranek

STRESZCZENIE

W pracy opisano występowanie, biosyntezę, budowę chemiczną, właściwości farmakologiczne, zastosowanie oraz biotechnologiczne wytwarzanie w kulturach in vitro najważniejszych barwników roślinnych.

SŁOWA KLUCZOWE: barwniki roślinne, kultury in vitro, działanie biologiczne

ABSTRACT

PLANT DYES, THEIR BIOLOGICAL ACTIVITY AND PRODUCTION IN IN VITRO CULTURES

This work describes occurrence, biosynthesis, chemical structures, pharmacological activity, and application of the most important natural plant dyes. Also  the  biotechnological methods used for in vitro production of plant pigments are presented.

KEYWORDS: plant dyes, culture in vitro, biological activity


2010, 4, 27-37

CHROMATOGRAFICZNE METODY IZOLACJI I IDENTYFIKACJI FLAWONOIDÓW I SAPONIN

Michał Machowski, Dorota Kaliszewska, Anna Kiss

STRESZCZENIE

W ciągu kilku ostatnich lat liczne nowe metody chromatograficzne stały się dostępne w analizie chemicznej flawonoidów i saponin. Metody te nie tylko skracają czas rozdziału tych związków lecz umożliwiają izolację wcześniej nieznanych lub niestabilnych składników ekstraktów surowców roślinnych. Flawonoidy i saponiny są głównymi bioaktywnymi związkami roślin, posiadającymi właściwości przeciwutleniające, przeciwbakteryjne i owadobójcze. Przedstawiony przegląd literaturowy omawia chromatograficzne metody izolacji i identyfikacji flawonoidów i saponin.

SŁOWA KLUCZOWE: flawonoidy, saponiny, HPLC

ABSTRACT

CHROMATOGRAPHIC METHODS OF ISOLATION AND IDENTIFICATION OF FLAVONOIDS AND SAPONINS

Within the last few years numerous new chromatographic techniques have become available for the flavonoid and saponin chemistry. They not only reduce the separation time, but enable the isolation of previously unknown or unstable constituents from crude plant extracts. Flavonoids and saponins are the main bioactive components of plants, responsible for antioxidant, antimicrobial and insecticidal activity. In the presented review chromatographic methods of isolation and identification of flavonoids and saponins are discussed.

KEYWORDS: flavonoids, saponins, HPLC


2010, 3, 22-26

ARGLABINA – LAKTON SESKWITERPENOWY O WŁAŚCIWOŚCIACH PRZECIWNOWOTWOROWYCH

Marta Grech-Baran, Agnieszka Pietrosiuk

STRESZCZENIE:

W pracy przedstawiono aktualny stan wiedzy na temat biogenezy laktonów seskwiterpenowych oraz właściwości biologicznych i mechanizmu działania arglabiny, jednego z ważnych metabolitów z tej grupy. Arglabina - [1(R),10(S)-epoksy-5(S),5(S),7(S)-gwaja-3(4),11(13)-dien-6,12-nolid], należy do grupy laktonów seskwiterpenowych o szkielecie typu gwajanolidu. Występuje w kilku gatunkach z rodzaju Artemisia (Asteraceae). Po raz pierwszy związek ten wyizolowano i oznaczono w kwiatach i liściach gatunku Artemisia glabella Kar. et Kir. Badania biologiczne wykazały silne właściwości przeciwzapalne, a przede wszystkim przeciwnowotworowe arglabiny.

SŁOWA KLUCZOWE: Artemisia, laktony seskwiterpenowe, arglabina, aktywność biologiczna, aktywność przeciwnowotworowa

ABSTRACT:

ARGLABIN - SESQUITERPENE LACTONE REVEALING ANTITUMOR ACTIVITY

This review highlights the present state of knowledge on the biogenesis of sesquiterpene lactones, in particular biological activities and mechanism of action of arglabin, one of the important metabolite of this group. Arglabin - [1(R),10(S)-epoxy-5(S),5(S),7(S)-guaia-3(4),11(13)-dien-6,12-nolid], represents sesquiterpene gamma-lactones of the guaianolides type. This compound occurs in a few species from Artemisia (Asteraceae) genus. It was originally isolated from the flowers heads and leaves of Artemisia glabella Kar. et Kir. Biological studies showed strong anti-inflammatory, but predominantly antitumor activity of arglabin.

KEY WORDS: Artemisia, sesquiterpene lactones, arglabin, biological activities, antitumor activity


2010, 2, 13-21

MODELE ODDZIAŁYWAŃ LIGANDÓW ARYLOPIPERAZYNYLOWYCH Z RECEPTORAMI SEROTONINOWYMI 5-HT1A, 5-HT2A I 5-HT7

Anna Bielenica, Jerzy Kossakowski

STRESZCZENIE

Prezentowana praca zawiera przegląd literaturowy modeli oddziaływań dokujących długołańcuchowych arylopiperazyn z receptorami serotoninowymi 5-HT1A, 5-HT2A oraz 5-HT7. Wymieniono najważniejsze rodzaje oddziaływań stabilizujących kompleks ligand-receptor serotoninowy. Omówiono szereg hipotez wiązania ligandów do receptorów metabotropowych, proponowanych na podstawie modelowania homologicznego. W celu określenia konformacji znanych pochodnych alkilo- i alkoksypiperazynylowych przeanalizowano  również dane strukturalne z Cambridge Structural Database.  

SŁOWA KLUCZOWE: dokowanie, długołańcuchowe arylopiperazyny, receptor 5-HT1A, receptor 5-HT2A, receptor 5-HT7

ABSTRACT

BINDING MODES OF LONG-CHAIN ARYLPIPERAZINES TO 5-HT1A, 5-HT2A AND 5-HT7 RECEPTORS

The objective of this article is a presentation of selected docking models of long-chain arylpiperazines to 5-HT1A, 5-HT2A and 5-HT7 receptors. The most important types of interactions stabilizing the ligand-receptor complex were described. Several hypotheses proposed on the basis of homological modeling were discussed. In order to determine conformations of known alkyl- and alkoxypiperazinyl ligands, structural data from Cambridge Structural Database were analyzed.

KEYWORDS: docking, LCAPs, 5-HT1A receptor, 5-HT2A receptor and 5-HT7  receptor


2010, 1, 1-12

ZASTOSOWANIE METOD OBLICZENIOWYCH DO WYZNACZANIA BUDOWY MODELI FARMAKOFOROWYCH RECEPTORÓW 5-HT1A, 5-HT2A ORAZ 5-HT7

Anna Bielenica, Jerzy Kossakowski

STRESZCZENIE

Prezentowana praca zawiera przegląd modeli farmakoforowych receptorów serotoninowych 5-HT1A, 5-HT2A oraz 5-HT7, opisanych w czasie ostatniej dekady. Przedstawiono modele ligandów receptora 5-HT1A i 5-HT2A  wyznaczone metodami analizy konformacyjnej i trójwymiarowej analizy QSAR. Hipotezę oddziaływań ligand-receptor 5HT7 uzupełniono o modele skonstruowane na podstawie struktury receptora. Opisy farmakoforów zostały poparte przykładami znanych aktywnych ligandów i grup związków wykorzystanych do wytworzenia modeli.

SŁOWA KLUCZOWE: modele farmakoforowe, ligandy arylopiperazynylowe, receptor 5-HT1A, receptor 5-HT2A, receptor 5-HT7

ABSTRACT

COMPUTATIONAL METHODS IN DETERMINATION OF PHARMACOPHORE MODELS OF 5-HT1A, 5-HT2A AND 5-HT7 RECEPTORS.

The objective of this article is an overview of existing pharmacophore models for 5-HT1A, 5-HT2A and 5-HT7 receptors, which have been described during the last decade.  Models of 5-HT1A and 5-HT2A  receptors, developed by conformational analysis and 3D QSAR methods are presented. Hypotheses of the ligand-5-HT7 receptor interaction were complemented by models constructed on the basis of the receptor’s structure. Various pharmacophore concepts are characterized by structures of known active ligands and sets of compounds used for the generation of models.

KEYWORDS: pharmacophore models, 5-HT1A receptor, 5-HT2A receptor, 5-HT7  receptor


2009, 4, 24-30

Zanieczyszczenie Środowiska przyrodniczego lekami. I: Ocena toksyczności trzech fluorochinolonów dla rzęsy drobnej Lemna minor

Magdalena Bielińska, Grzegorz Nałęcz-Jawecki

streszczenie

Bardzo ważną grupą substancji o potencjalnie szkodliwym działaniu dla środowiska są leki stosowane w medycynie i weterynarii. Antybiotyki i chemioterapeutyki mogą wykazywać działanie toksyczne w bardzo niskich stężeniach. Dodatkowo, ciągła ekspozycja bakterii nawet na niskie stężenia związków bakteriostatycznych może prowadzić do powstawania opornych szczepów mikroorganizmów. Leki mogą mieć też wysoką aktywność biologiczną wobec roślin. Stężenie toksyczne, powodujące 20% spadek wzrostu (EC20) rzęsy drobnej (Lemna minor), w przypadku fluorochinolonów ciprofloksacyny, ofloksacyny i lomefloksacyny wynosi odpowiednio: 64, 100 oraz 370 μg/l.

słowa kluczowe: fluorochinolony, ekotoksykologia, rzęsa drobna, leki w środowisku

Abstract

Pharmaceuticals in the environment. I: Evaluation of toxicity of three fluoroquinolones to duckweed Lemna minor

Drugs used in human and veterinary medicine belong to a new class of environmental pollutants. Antibiotics and chemotherapeutics may produce biological effects at very low concentrations. Moreover, the continuous exposure of bacteria to even small concentrations of antibiotics or active metabolites could lead to the emergence of resistant bacteria strains. Antibiotics also may have high biological activity against non-target organisms as plants. In case of duckweed (Lemna minor) the EC20 values for fluoroquinolones as ciprofloxacin, ofloxacin and lomefloxacin are 64, 100 and 370 μg/l, respectively.

Keywords: fluoroquinolones, ecotoxicology, duckweed, drugs in the environment


2009, 3, 19-23

WYBRANE TECHNOLOGIE OPTYMALIZUJĄCE DOSTARCZANIE SUBSTANCJI CZYNNYCH W NOWOCZESNYCH POSTACIACH LEKU

Karolina Gimpel, Piotr Luliński, Dorota Maciejewska

STRESZCZENIE

Prezentujemy przegląd wybranych systemów terapeutycznych jako inspirację w poszukiwaniu nowych zastosowań polimerów z odciskiem molekularnym.

SŁOWA KLUCZOWE: doustne systemy terapeutyczne; polimery z odciskiem molekularnym

ABSTRACT

SELECTED SYSTEMS OPTIMIZING DRUG DELIVERY

The main objective of this article is presentation of selected drug delivery systems as an inspiration in search for new applications of imprinted polymeric materials.

KEYWORDS: oral drug delivery systems; molecularly imprinted polymers


2009, 2, 13-18

WPŁYW METYLACJI DNA NA FUNKCJONOWANIE GENOMU

Marcin Łukasik, Jolanta Karmalska, Mirosław M. Szutowski, Jacek Łukaszkiewicz

STRESZCZENIE

W biochemii metylacja odnosi się do zamiany atomu wodoru na grupę metylową. Metylacja DNA jest typem modyfikacji DNA, która może zostać odziedziczona i później usunięta bez zmiany oryginalnej sekwencji DNA. Zostało udowodnione, że metylacja DNA występuje w wielu istotnych biologicznych procesach, takich jak regulacja imprintingu rodzicielskiego, unieczynnienie chromosomu X czy rozwój nowotworów. Artykuł stanowi przegląd informacji o procesie metylacji.

Słowa kluczowe: metylacja DNA, genom, imprinting

ABSTRACT

EFFECT OF DNA METHYLATION ON GENOME FUNCTION

In biochemistry, methylation refers to the replacement of a hydrogen atom with a methyl group. DNA methylation is a type of chemical modification of DNA that can be inherited and subsequently removed without changing the original DNA sequence. It has been demonstrated that DNA methylation is involved in a number of biological processes such as parental imprinting, X chromosome inactivation, and development of tumors. In this article, the present knowledge on the methylation process is reviewed.

Keywords: DNA methylation, genome, imprinting


2009, 1, 1-12

ŹRÓDŁA POKARMOWE ORAZ EFEKTY PROZDROWOTNE SPRZĘŻONYCH DIENÓW KWASU LINOLOWEGO (CLA)

Agnieszka Białek, Andrzej Tokarz

STRESZCZENIE

Tłuszcz mleczny jest jednym z najbardziej złożonych tłuszczów naturalnych. Zawiera on ponad 400 różnych kwasów tłuszczowych, z których większość (>98%) związana jest w postaci triacylogliceroli. Stanowi on główne pokarmowe źródło sprzężonych dienów kwasu linolowego (CLA – Conjugated Linoleic Acid). Nazwa ta obejmuje grupę pozycyjnych i geometrycznych izomerów kwasu linolowego, których cechą charakterystyczną jest obecność w cząsteczce sprzężonego układu wiązań podwójnych. Kwas żwaczowy (kwas cis-9, trans-11 oktadekadienowy) jest podstawowym izomerem CLA występującym w tłuszczu mlecznym zwierząt poligastrycznych, gdzie stanowi on 80-90% całkowitej zawartości CLA. Na podstawie licznych publikacji wydaje się, że w komponowaniu racjonalnej diety należy zwrócić uwagę na podaż sprzężonych dienów kwasu linolowego, które wykazują wiele działań prozdrowotnych, m.in.: przeciwnowotworowe, przeciwcukrzycowe, przeciwzapalne, przeciwmiażdżycowe. Podstawowe źródło tych związków w diecie stanowi mleko i produkty mleczarskie. W niniejszej pracy dokonano przeglądu doniesień na temat działania CLA na stan zdrowia. Zaprezentowano także wyniki oznaczeń zawartości tych związków w popularnych produktach mleczarskich.

SŁOWA KLUCZOWE: sprzężone dieny kwasu linolowego (CLA), produkty mleczarskie, miażdżyca, nowotwory

ABSTRACT

DIETARY SOURCES AND BENEFICIAL HEALTH EFFECTS OF CONJUGATED LINOLEIC ACIDS (CLA)

Dairy fat is one of the most complex of natural fats. It contains over 400 different fatty acids, most of them (>98%) as triglycerides, and is the main dietary source of conjugated linoleic acids (CLA). CLA is a group of positional and geometric isomers of linoleic acid containing a conjugated double bond system. Rumenic acid (cis-9, trans-11 octadecadienoic acid) is the predominant CLA isomer that accounts for 80–90% of the total CLA amount in dairy fat of poligastric animals. Multiple publications suggest that rational dietetics should assure an adequate supply of CLA, which have many beneficial health effects, including prevention of cancer and diabetes, and antiinflammatory and antiatherogenic properties. Milk and dairy products are the main dietary source of CLA. This review focuses on the health effects of conjugated linoleic acid and also summarizes the CLA content of common dairy products.

KEYWORDS: conjugated linoleic acid (CLA), dairy products, atherogenesis, tumours


2008, 2, 12-19

BIOLOGICZNE WŁAŚCIWOŚCI MONENZYNY A

Joanna Stefańska, Adam Huczyński

STRESZCZENIE

Jonofory polieterowe należą do dużej grupy naturalnych, aktywnych biologiczne substancji wytwarzanych przez promieniowce. Są to związki zdolne do transportowania kationów przez błony lipidowe komórek. Monenzyna A, antybiotyk jonoforowy, izolowany ze szczepów Streptomyces cinnamonensis, jest szeroko stosowana jako stymulator wzrostu w weterynarii. Monenzyna i jej pochodne wykazują działanie przeciwpierwotniakowe (wobec pierwotniaków z grupy Coccidium i zarodźców malarii) oraz przeciwdrobnoustrojowe.

SŁOWA KLUCZOWE: antybiotyki jonoforowe, monenzyna A, kompleksowanie kationów metali, aktywność biologiczna

ABSTRACT

BIOLOGICAL PROPERTIES OF MONENSIN A

The polyether ionophores represent a large group of natural, biologically active substances produced by Streptomyces. The compounds are lipid-soluble and are able to transport cations across cell membranes. Monensin A, ionophore antibiotic isolated from Streptomyces cinnamonensis is widely used as a growth promoter in veterinary. Monensin and its derivatives showed anticoccidial, antimalarial and antimicrobial activity.

KEY WORDS: ionophore antibiotics, Monensin A, metal cations complexes, biological activity


2008, 1, 1-11

SYNTEZA POLIMERÓW IMPRINTOWANYCH DOPAMINĄ I TEORETYCZNA ANALIZA ODDZIAŁYWAŃ MIĘDZYCZĄSTECZKOWYCH W KOMPLEKSIE PREPOLIMERYZACYJNYM

Piotr Luliński, Aleksandra Cieślak, Dorota Maciejewska

STRESZCZENIE

Imprintowane polimery znalazły praktyczne zastosowanie w wielu działach analizy i rozdziału substancji oraz w syntezie organicznej. Najnowsze badania dotyczą wychwytu i uwalniania substancji leczniczych i są związane z poszukiwaniem nowych postaci leków. W artykule przedstawiono przegląd wybranych problemów związanych z syntezą molekularnie imprintowanych polimerów przeznaczonych do izolowania różnych substancji, analizę teoretyczną oddziaływań międzycząsteczkowych w kompleksach prepolimeryzacyjnych oraz krótko omówiono wyniki własnych eksperymentów. W celu otrzymania polimerów przeprowadzono polimeryzację w bloku następujących monomerów: kwasu metakrylowego, 4-winylopirydyny, 1-winyloimidazolu, akrylonitrylu w obecności związku sieciującego - dimetakrylanu etylenu oraz molekuły wzorcowej - chlorowodorku dopaminy w roztworze wodno-metanolowym. Właściwości adsorpcyjne polimerów zbadano metodą stacjonarną.

SŁOWA KLUCZOWE: molekularnie imprintowane polimery, dopamina, modelowanie molekularne

ABSTRACT

SYNTHESIS OF DOPAMINE-IMPRINTED POLYMERS AND THEORETICAL ANALYSIS  OF INTERMOLECULAR INTERACTIONS IN TEMPLATE-MONOMERS

The presented survey concerns the chemistry of imprinted polymers and the selected experiments referred to dopamine imprinted polymers. A bulk synthesis of such polymers was proposed by free-radical cross-linking polymerization of methacrylic acid, 4-vinylpiridine, 1-vinylimidazole, acrylonitrile in the presence of ethylene glycol dimethacrylate as the cross-linker and dopamine hydrochloride as the template molecule in aqueous methanol solution. The ability of imprinted polymers to isolate dopamine was evaluated on the basis of stationary adsorption. The theoretical analysis of intermolecular interactions in the complexes between dopamine cation and each of functional monomers was also discussed, assuming that higher binding energy indicates more suitable monomer for the synthesis.

KEYWORDS: molecularly imprinted polymers, dopamine, molecular modeling


2007, 2, 13-17

ŚRODEK PRZECIWDROBNOUSTROJOWY TRICLOSAN - DZIAŁANIE, ZASTOSOWANIE I ZAGROŻENIA

Magda Izydorczak, Joanna Stefańska

STRESZCZENIE

Triclosan jest syntetycznym związkiem o szerokim spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego. Jest środkiem z wyboru w higienie szpitalnej, wchodzi w skład mydeł, dezodorantów, kremów antybakteryjnych, past do zębów, płynów do płukania jamy ustnej i innych kosmetyków. Najnowsze badania pokazują, że nadużycie triclosanu (i innych substancji przeciwdrobnoustrojowych) może wpływać na wzrost oporności bakterii na antybiotyki.

SŁOWA KLUCZOWE: triclosan, związki przeciwdrobnoustrojowe, oporność bakterii

ABSTRACT

ANTIMICROBIAL AGENT TRICLOSAN - ACTIVITY, APPLICATIONS AND HAZARDS

Triclosan is a synthetic, broad-spectrum antimicrobial agent. It is the substance of choice for hospital hygiene, an ingredient in soaps, deodorants, anti-microbial creams, toothpastes, mouthwashes, and other cosmetics. Many recent studies have demonstrated that overuse of triclosan may promote bacterial resistance to antibiotics.

KEY WORDS: triclosan, antimicrobial compounds, bacterial resistance


2007, 1, 1-12

PRZEGLĄD PREPARATÓW NAJCZĘŚCIEJ STOSOWANYCH W LECZENIU CHORÓB GRZYBICZYCH

Marta Szymańska, Andrzej Baranowski, Dariusz Płachta

STRESZCZENIE

Skuteczne leczenie grzybic zależy od właściwego doboru odpowiednich preparatów przeciwgrzybiczych. Do lecznictwa wprowadzono kilkadziesiąt produktów leczniczych, różniących się budową chemiczną i mechanizmem działania. Skuteczność dotychczas stosowanych preparatów jest ograniczona ze względu na rozwój lekooporności grzybów, toksyczność związków i interakcje z innymi lekami oraz koszt leczenia. Wciąż trwają poszukiwania skuteczniejszych i bezpieczniejszych preparatów.

SŁOWA KLUCZOWE: leki przeciwgrzybicze, grzybice

ABSTRACT

A REVIEW OF THE MOST OFTEN USED MEDICINES IN THE TREATMENT OF FUNGAL INFECTIONS

Effective treatment of fungal infections depends on a proper selection of the antifungal agents. A number of medicines have been recently introduced into antifungal therapy differing by the chemical structure and mechanism of action. Antifungal resistance, toxicity, drug interactions and expenses limit current treatment strategies. The search for novel, more effective and less toxic antifungal drugs is in progress.

KEYWORDS: antifungal drugs, fungal infections


2006, 1, 1-16

MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY W BADANIACH STRUKTURALNYCH BIOMOLEKUŁ NA PRZYKŁADZIE BADANIA MODELOWYCH UKŁADÓW HELIKALNYCH

Marta Oleszczuk

STRESZCZENIE

Magnetyczny rezonans jądrowy (NMR) jest dogodnym narzędziem w strukturalnych badaniach biomolekuł. Umożliwia badanie nie tylko dużych cząsteczek, takich jak białka, posiadających sztywna strukturę, ale także małych peptydów występujących w roztworze w równowadze konformacyjnej. W pracy zamieszczono podstawowe informacje na temat zjawiska magnetycznego rezonansu jądrowego i jego zastosowań do tego typu badań oraz krótki opis najczęściej stosowanych metod obliczeniowych prowadzących do uzyskania struktury przestrzennej biomolekuł. Za przykład ilustrujący praktyczne zastosowanie tej metody posłużyły badania modelowych układów helikalnych wykonane w Instytucie Biochemii i Biofizyki PAN w Warszawie.

SŁOWA KLUCZOWE: magnetyczny rezonans jądrowy (NMR), białko, peptyd, helisa

ABSTRACT

NUCLEAR MAGNETIC RESONANCE IN THE STRUCTURAL INVESTIGATION OF BIOMOLECULES: APPLICATION IN THE STUDY OF MODEL HELICAL SYSTEMS

Nuclear Magnetic Resonance (NMR) is a powerful tool in the structural investigation of biomolecules. It enables the study not only on large macromolecules such as proteins with rigid conformation, but also on small peptides evincing conformational equilibrium in solution. In this paper the basic information about nuclear magnetic resonance and a short description of the most commonly used methods for calculating 3D structures of biomolecules are presented. Structural investigations of a model helical system carried out at the Institute of Biochemistry and Biophysics PAS in Warsaw are included to exemplify the protocols.

KEY WORDS: Nuclear Magnetic Resonance (NMR), protein, peptide, helix


2005, 3, 19-24

PODWYŻSZONE STĘŻENIE HOMOCYSTEINY WE KRWI JAKO WSKAŹNIK ZAGROŻENIA ZDROWIA

Sylwia Kraczkowska, Zofia Suchocka, Jan Pachecka

STRESZCZENIE

Podwyższony poziom homocysteiny w osoczu krwi (hiperhomocysteinemię) uznano za niezależny czynnik ryzyka rozwoju: chorób sercowo-naczyniowych (zakrzepicy żylnej, niedokrwienia mięśnia sercowego oraz udaru mózgu), chorób neurodegeneracyjnych (m.in. choroby Alzheimera oraz Parkinsona), wad rozwojowych płodu spowodowanych uszkodzeniem cewy nerwowej, zagrożenia poronieniem oraz nowotworów (szczególnie raka jelita grubego). Szacuje się, że co dziesiąty mieszkaniec Europy ma zbyt wysokie stężenie homocysteiny w osoczu krwi, co wiąże się przede wszystkim ze zwiększonym ryzykiem występowania chorób układu krążenia, takich jak zawał mięśnia sercowego czy udar niedokrwienny mózgu. U kobiet ciężarnych hiperhomocysteinemia dodatkowo stanowi czynnik ryzyka powstawania nadciśnienia oraz wad cewy nerwowej u płodu. Podwyższony poziom homocysteiny występuje u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek, niedoczynnością tarczycy, różnymi typami nowotworów, niedokrwistością złośliwą, schorzeniami wątroby, ale również u osób wykazujących niedobory żywieniowe, szczególnie kwasu foliowego. Ocenia się, że obniżenie stężenia homocysteiny w osoczu krwi o 25%, może spowodować spadek ryzyka choroby niedokrwiennej serca o 11%, udaru mózgu o 19% oraz znacznie obniżyć częstość występowania wad rozwojowych płodu. Do chwili obecnej nie ma jednoznacznych ustaleń co do metody leczenia hiperhomocysteinemii. Uważa się, że kluczem do obniżenia stężenia homocysteiny w osoczu krwi będzie suplementacja witaminami B6, B12 oraz kwasem foliowym. Specjaliści od żywienia prowadzą obecnie kampanię na rzecz wprowadzenia w Polsce suplementacji mąki kwasem foliowym. Celem niniejszego artykułu jest ukazanie roli hiperhomocysteinemii w etiologii wielu groźnych chorób cywilizacyjnych.

SŁOWA KLUCZOWE: homocysteina, hiperhomocysteinemia, kwas foliowy, choroby sercowo-naczyniowe

ABSTRACT

ELEVATED BLOOD LEVEL OF HOMOCYSTEINE AS INDICATOR OF HEALTH HAZARD

Elevated plasma level of homocysteine (hyperhomocysteinemia) is considered as an independent risk factor for cardiovascular diseases (vascular thrombosis, myocardial infarctions, strokes), neurodegenerative diseases (Alzheimer and Parkinson disease), neural tube defects, danger of spontaneous abortion and carcinomas (especially colon carcinoma). It has been observed that one in ten inhabitants of Europe shows increased plasma homocysteine concentration which is connected with higher risk of cardiovascular diseases development, as myocardial infarction or ischaemic strokes. Pregnant women with hyperhomocysteinemia are exposed to hypertension and neural tube defects of fetus. Elevated plasma levels of homocysteine were found in patients with chronic renal failure, hypothyroidism, several types of carcinomas, pernicious anemia, liver disfunctions and in patients with hypovitaminosis, especially folic acid deficiencies. It has been established that 25% reduction of plasma homocysteine concentration can decrease the risk of myocardial infarction of about 11%, stroke of about 19% and can essentially lower the frequency fetal defects. Authorities still quarrel over the best method of treatement, however it is suggested that witamins B12, B6 as well as the supplementation with folic acid are generally effective in reducing homocysteine level. Recently, dieticians campaign for flours’ supplementation with folic acid. This article aims at stressing the role of hyperhomocysteinemia in etiology of several dangerous civilization diseases.

KEY WORDS: homocysteine, hyperhomocysteinemia, folic acid, cardiovascular diseases


2005, 2, 10-18

CHOROBA NOWOTWOROWA PIERSI I NOWE ZWIĄZKI O AKTYWNOŚCI PRZECIWNOWOTWOROWEJ

Paweł Żero, Maria Niemyjska, Magdalena Rasztawicka, Dorota Maciejewska

STRESZCZENIE

Rak piersi jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet. Przyczyn jego powstawania jest wiele: genetyczne, środowiskowe, hormonalne. Chemioterapia obejmuje kilkadziesiąt leków, które mają jednak wiele niebezpiecznych działań niepożądanych, i między innymi dlatego celowe jest poszukiwanie nowych substancji leczniczych. Jednym ze związków, którego aktywność przeciwnowotworowa jest analizowana, jest 3,3’-diindolilometan (DIM), powstający w organizmie człowieka po spożyciu roślin krzyżowych takich jak kapusta, brukselka lub kalafior. Obecnie w Katedrze i Zakładzie Chemii Organicznej są prowadzone prace nad otrzymaniem analogów DIM-u, mogących znaleźć zastosowanie w lecznictwie.

SŁOWA KLUCZOWE: nowotwór, rak piersi, chemioterapia, 3,3’-diindolilometan

ABSTRACT

BREAST CANCER DISEASE AND NEW COMPOUNDS WITH ANTICANCER ACTIVITY

Breast cancer is the most common women’s malignant tumour. Many drugs used in chemotherapy are hazardous because of side-effects, therefore, the search for new active compounds is advisable. 3,3’-diindolilomethane (DIM) is known to inhibit DNA synthesis and cell proliferation in human breast cancer cells. It is a natural product produced during the autolytic breakdown of glucobrassicin, that occurs in Crucifereae (cabbage, Brussels sprouts, cauliflower). At present, in the Department of Organic Chemistry derivates of  DIM are synthesised, which could be considered as potential chemotherapeutics.

KEY WORDS: tumour, breast cancer, chemical therapy, 3,3’-diindolylmethane


2005, 1, 1-9

KWASY TŁUSZCZOWE - CZYNNIKI MODYFIKUJĄCE PROCESY NOWOTWOROWE

Małgorzata Jelińska

STRESZCZENIE

Wiele badań epidemiologicznych i eksperymentalnych wykazało, że obecne w żywności wielonienasycone kwasy tłuszczowe (WNKT) mogą modyfikować ryzyko wystąpienia nowotworów, zwłaszcza piersi, okrężnicy i prostaty. Właściwość ta jest wiązana z relacjami w diecie WNKT z rodziny n-6 i n-3, których stosunek powinien wynosić 4-5:1. Zbyt wysoki stosunek n-6:n-3 WNKT sprzyja powstawaniu nowotworów. Kwasom należącym do rodziny n-3 przypisuje się w tych badaniach działanie ochronne.

SŁOWA KLUCZOWE: wielonienasycone kwasy tłuszczowe, nowotwory, eikozanoidy, dieta

ABSTRACT

FATTY ACIDS - CARCINOGENESIS MODIFYING FACTORS

There is both epidemiological and experimental evidence, that dietary polyunsaturated fatty acids (PUFA), modify the risk of breast, colon and prostate cancer incidence. This is related to the n-6:n-3 PUFA ratio which should be as 4-5:1. Higher n-6:n-3 PUFA ratio is thought to promote carcinogenesis. PUFAs n-3 appear to protect from tumour incidence.

KEYWORDS: polyunsaturated fatty acids, cancer, eicosanoids, diet


2004, 3, 18-24

PRZYDATNOŚĆ OWOCÓW ROSA SPINOSISSIMA I ROSA HYBRIDA DO PRODUKCJI WYSOKOWITAMINOWYCH SOKÓW MĘTNYCH

Anna Babis, Alicja Z. Kucharska

STRESZCZENIE

W owocach Rosa hybrida i Rosa spinosissima i w otrzymanych z nich sokach oznaczono zawartość witaminy C, karotenoidów, polifenoli, antocyjanów oraz aktywność przeciwrodnikową wobec DPPH, a uzyskane wyniki porównano z danymi z literatury dla Rosa rugosa. Oceniono także wpływ miejsca zbioru owoców Rosa spinosissima na cechy jakościowe soków z tego surowca oraz wpływ przechowywania w różnych warunkach (30°C, ok. 20°C w jasnym i ciemnym szkle, 4°C i -18°C przez 70 dni) soków z owoców Rosa spinosissima i Rosa hybrida na stabilność witaminy C i innych składników.

Hybryda, w porównaniu z Rosa rugosa, zawiera ponad 5-krotnie więcej witaminy C i około 2-krotnie więcej karotenoidów oraz polifenoli. W owocach Rosa spinosissima stężenie antocyjanów jest bardzo wysokie i wynosi 482 - 544 mg/100 g, jednak barwniki te są niestabilne podczas przechowywania, zwłaszcza w wyższych temperaturach (20°C, 30°C) - w tych warunkach ich straty dochodzą do 90%. Miejsce uprawy i zbioru owoców Rosa spinosissima ma istotny wpływ na zawartość witaminy C, antocyjanów i polifenoli w otrzymanych sokach.

SŁOWA KLUCZOWE: Rosa spinosissima, Rosa hybrida, soki wysokowitaminowe, witamina C, antocyjany, polifenole, aktywność przeciwrodnikowa

 

ABSTRACT

usability of the fruits of Rosa spinosissima and Rosa hybrida to the production of turbid multivitamin juices

The content of vitamin C, carotenoids, polyphenols, anthocyanins, and the antiradical activity against DPPH have been estimated in the fruits of Rosa hybrida and Rosa spinosissima and in their juices and the results were compared with literature data for Rosa rugosa. We evaluated the influence of the place of the collection of Rosa spinosissima fruits on qualitative features of its juices as well as the influence of the storage of juices from Rosa spinosissima and Rosa hybrida in different conditions (30°C, about 20°C in light and dark glass, 4°C and -18°C over 70 days) on the stability of the vitamin C and of other compounds.

The hybrid, as compared to Rosa rugosa, contains over 5 times more vitamin C and about 2 times more carotenoids and polyphenols. In the fruits of Rosa spinosissima the concentration of anthocyanins is very high (482 - 544 mg/100 g), however those pigments are unstable during storage, particularly in higher temperatures (20°C, 30°C) - in these conditions the losses reach 90%. The place of the cultivation and the collection of Rosa spinosissima fruits has substantial influence on the content of vitamin C, anthocyanins and polyphenols in the obtained juices.

KEY WORDS: Rosa spinosissima, Rosa hybrida, multivitamin juice, vitamin C, anthocyanins, polyphenols, carotenoids, antiradical activity


2004, 2, 10-17

IZOPROSTANY - NOWE BIOMARKERY LIPIDOWEJ PEROKSYDACJI IN VIVO

Andrzej Tokarz, Małgorzata Jelińska, Agnieszka Ozga

STRESZCZENIE

Odkrycie izprostanów jako produktów nieenzymatycznej peroksydacji lipidów stworzyło nową płaszczyznę badań związanych z rolą wolnych rodników w fizjologii i patofizjologii. Zastosowanie analizy ilościowej tych związków z wykorzystaniem metod fizycznych i immunologicznych stanowi istotny postęp w badaniach dotyczących wpływu wolnych rodników na patogenezę ludzkich chorób. Ze względu na powszechne występowanie izoprostanów w płynach biologicznych, takich jak mocz, krew, płyn mózgowo-rdzeniowy, a także w wydychanym powietrzu, trwają prace nad możliwościami wykorzystywania danych analitycznych, określających ich poziom,  w diagnostyce chorób przewlekłych, w których to etiologię włączony jest stres oksydacyjny.

Oznaczanie ilościowe izoprostanów stwarza również możliwości prowadzenia prac zmierzających do optymalizacji składu diety pod względem zawartości substancji przeciwutleniających i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, oraz suplementacji odpowiednimi składnikami.

SŁOWA KLUCZOWE: izoprostany, wskaźniki, stres oksydacyjny

ABSTRACT

ISOPROSTANES - NEW BIOMARKERS IN LIPID PEROXIDATION IN VIVO

The discovery of isoprostanes, which are products of non-enzymatic lipid peroxidation, resulted in the research on the new role of free radicals in physiology and pathophysiology. Isoprostane quantitative analysis, by use of physical and immunological methods, is a great achievement in the evaluation of free radical impact on many diseases in human. Isoprostanes occur commonly in biological liquids such as urine, blood, cerebro-spinal fluid and in the air breathed out. For that reason attempts are made to apply isoprostanes in the diagnosis of chronic diseases, which may be caused by oxidative stress.

Quantification of isoprostanes also gives the possibilities to optimize the diet by supporting proper amounts of antioxidants and polyunsaturated fatty acids and by supplementation with beneficial components.

KEY WORDS: isoprostanes, biomarkers, oxidative stress


2004, 1, 1-9

METODY OTRZYMYWANIA SOLI DIARYLOJODONIOWYCH I JODYLOARENÓW ORAZ ICH ZASTOSOWANIE W SYNTEZIE ORGANICZNEJ

Barbara Krassowska-Świebocka, Piotr Rudzki

STRESZCZENIE

Organiczne związki poliwalencyjnego jodu są znane od ponad wieku, jednak dopiero w okresie ostatnich 20 lat znalazły szersze zastosowanie. Obecnie prowadzone są na szeroką skalę interdyscyplinarne badania dotyczące różnych właściwości poszczególnych klas tych związków (charakter wiązań, właściwości spektroskopowe, fotochemiczne i elektrochemiczne).

Z farmaceutycznego punktu widzenia bardzo obiecujące są ich właściwości bakteriobójcze. Organiczne związki jodu(V) są stosowane w syntezach substancji leczniczych jako łagodne i selektywne utleniacze alkoholi. W szeroko rozumianej ochronie zdrowia mieści się propozycja zastosowania pochodnych jodylowych do przyjaznego dla środowiska rozkładu silnie toksycznych, grożących katastrofą ekologiczną, związków fosforoorganicznych stosowanych jako broń chemiczna (np. sarin, soman, tabun, VX).

W pracy omówiono metody syntezy soli diarylojodoniowych i jodyloarenów oraz przykładowe zastosowania tych związków w syntezie organicznej, a także zestawiono nomenklaturę organicznych pochodnych jodu.

SŁOWA KLUCZOWE: sole diarylojodoniowe, jodyloareny

SUMMARY

FORMATION of diaryliodonium salts and iodyloarenes and their use in modern organic synthesis

Organic hypervalent iodine compounds are known for more than a century, but their importance in modern organic synthesis has been noticeably grown during last 20 years. Recently a lot of results on different properties of each class of these compounds were reported (types of bonds, spectroscopy, photochemistry and electrochemistry).

From the pharmaceutical point of view antimicrobial properties seem to be promising. Organic compounds of pentavalent iodine are used in pharmaceutical synthesis as mild and selective oxidants of alcohols. The idea of environment-friendly deactivation of ecologically dangerous phosphoorganic compounds (e.g. sarin, soman, tabun, VX) by iodyloderivates can also be connected with general healthcare problems.

Topics presented in the paper are: synthesis of diaryliodonium salts and iodyloarenes, their use in modern organic synthesis and nomenclature of organic iodine derivates.

KEYWORDS: diaryliodonium salts, iodylarenes


2003, 3, 18-24

OPORNOŚĆ GRONKOWCÓW ZŁOCISTYCH NA ŚRODKI PRZECIWBAKTERYJNE

Joanna Stefańska

STRESZCZENIE

Narastanie oporności bakterii, w tym S. aureus, na antybiotyki i inne środki przeciwbakteryjne, jest poważnym problemem w medycynie. Poznanie mechanizmów tej oporności i warunkujących ją zjawisk genetycznych pozwala na poszukiwanie nowych środków (leków, dezynfektantów itp.)działających przeciw gronkowcom, w tym przeciw wielolekoopornym szczepom, odpowiedzialnym za zakażenia szpitalne.

SŁOWA KLUCZOWE: antybiotyki, oporność bakterii, plazmidy, S. aureus

ABSTRACT

STAPHYLOCOCCAL RESISTANCE TO ANTIBACTERIAL AGENTS

Increase of the resistance of S. aureus and other bacteria to antibiotics and remaining antimicrobial agents is an essential problem in medicine. The knowledge of the resistance mechanism and their genetic basis enables the search for new agents (drugs, disinfectants), acting against staphylococci, including multidrug resistance strains, responsible for nosocomial infections.

KEY WORDS: antibiotics, bacterial resistance, plasmids, S. aureus


2003, 2, 11-17

BADANIE TOKSYCZNOŚCI ŚRODOWISKA WODNEGO METODĄ BIOINDYKACJI

Grzegorz Nałęcz-Jawecki

STRESZCZENIE

Dotychczas nie skonstruowano aparatury, za pomocą której możliwe byłoby badanie toksyczności związków chemicznych. Jedynie organizmy żywe, na różnym poziomie organizacji, pozwalają na ocenę toksyczności badanej próbki. Bioindykacja jest metodą wykorzystującą jako wskaźnik organizm żywy, którego reakcja może być podstawą oceny ogólnej aktywności biologicznej badanego układu. Pozwala to na poznanie sumarycznej toksyczności wszystkich szkodliwych substancji, w wielu przypadkach działających synergistycznie. Obecnie za podstawowe zadania analizy bioindykacyjnej uważa się określenie charakterystyki toksykologicznej substancji biologicznie aktywnej, bądź jej formy użytkowej. Bioindykacyjna ocena różnych technologii produkcji, a także bieżący monitoring ścieków i odpadów sprzyjają tworzeniu technologii proekologicznych. W ujęciu ekologicznym bioindykacja służy do oceny stanu ekosystemów, do ustalenia pojemności ekosystemów wobec toksyn, a także do oceny interakcji między toksynami oraz między toksyną a środowiskiem. Ostatnim celem bioindykacji jest ochrona wodociągów poprzez system reakcji alarmowej.

Organizmy różnią się wrażliwością na obecność substancji toksycznych. Stąd w badaniach ekotoksykologicznych zaleca się stosowanie baterii bioindykatorów. W pracy przedstawiono szereg metod bioindykacyjnych, wraz z przykładami ich zastosowania w badaniach wód przeprowadzonych w Zakładzie Badania Środowiska Akademii Medycznej w Warszawie.

SŁOWA KLUCZOWE: biotesty, toksyczność, jakość wody

ABSTRACT

water enviroment toxicity investigated by bioassays  

Physicochemical analysis is inadequate to provide information on unknown hazardous compounds in environment and their potential harmful effect on man and aquatic ecosystems. No instrument has been devised by man that can measure the toxicity. Only living organisms could show some response to hazardous chemical compounds. A bioassay - an aquatic toxicity test, is a procedure in which the responses of organisms are used to detect or measure the presence toxicants in environmental samples. The main goals of bioassays include: the assessment of the toxicity of pure compounds, their mixtures, effluents and waters; assessment of the influence of environmental factors on the toxicity of toxicants; assessment of the effectiveness of different waste treatment methods; identification of sources of toxicity; and raising the alarm over the pollution of drinking water sources.

Organisms differ in their susceptibility to various classes of chemical agents. Therefore to estimate the possible effect of xenobiotics on the environment a battery of tests is required. In the paper some bioassay techniques are presented with the examples of their use in ecotoxicological studies carried out in the Department of Environmental Health Sciences in the Medical University of Warsaw.

KEY WORDS: bioassay, toxicity, water quality


2003, 1, 1-10

OTYŁOŚĆ - PRZYCZYNY I LECZENIE

Zofia Suchocka

STRESZCZENIE

Otyłość jest chorobą przewlekłą z silną tendencją do rodzinnego występowania, którą wzmacniają takie czynniki środowiskowe, jak brak aktywności fizycznej w zestawieniu z dietą wysokokaloryczną oraz tania żywność złej jakości. Obserwowany obecnie wzrost częstości występowania otyłości jest zbyt gwałtowny, aby można go było przypisywać wyłącznie czynnikom genetycznym. Wyniki badań epidemiologicznych sugerują, że dzieci niedożywione w okresie płodowym mają większą tendencję do tycia w późniejszym okresie. Zmieniona ekspresja niektórych genów, która jest konsekwencją adaptacji do gorszych warunków rozwoju płodu, staje się przyczyną nadmiernego apetytu u dorosłych. U tak zaprogramowanego potomstwa w życiu dorosłym rozwija się otyłość, hiperleptynemia, hiperinsulinizm i nadciśnienie, a przekarmianie w okresie pourodzeniowym nasila te zaburzenia metaboliczne. Otyłość i związane z nią zaburzenia biochemiczne są przyczyną cukrzycy, niektórych typów nowotworów oraz chorób sercowo-naczyniowych. Czynnikiem ryzyka rozwoju tych zaburzeń jest gromadzenie się u otyłych dorosłych wewnątrzbrzusznej tkanki tłuszczowej, co jest przyczyną rozwoju wielu śmiertelnych chorób. Tak więc głównym czynnikiem prognostycznym jest dokładnie określona ilość oraz rozmieszczenie tłuszczu w ciele osobnika otyłego. Do efektywnego leczenia otyłości stosuje się dietę, zwiększoną aktywność fizyczną, zmianę zachowań, terapię farmakologiczną lub postępowanie mieszane, a także leczenie chirurgiczne. Wykazano, że utrata około 10% nadmiernej masy ciała zauważalnie wpływa na poprawę zdrowia poprzez redukcję czynników ryzyka związanych z otyłością.

SŁOWA KLUCZOWE: BMI, otyłość, otyłość brzuszna, patofizjologia otyłości, hiperfagia, leczenie otyłości

ABSTRACT

obesity - reasons and treatment  

Obesity is a chronic disease with a strong familial component, fostered by environment: lack of physical activity combined with high-calorie, low-cost foods. The recent increase in the incidence of obesity has been too sudden to be solely due to genetic factors. Epidemiological studies suggest that children born with poor maternal poor fetal nutrition resulted in increased rates of obesity later in life. Altered genetic expression as a consequence of an adaptation to changes during fetal development is a reason of profound adult hyperphagia. Programmed offspring also develop obesity, hyperleptynemia, hyperinsulinism and hypertension during adult life and postnatal hypercaloric nutrition amplifies the metabolic abnormalities induced by programming. Obesity and related metabolic disorders (diabetes mellitus, certain types of cancers, cardiovascular disease) have become a major health issue in modern society. Intra-abdominal fat accumulation in adult obese patients has been proposed as a risk factor for various biochemical disorders, which usually display a fatal course. Thus, the main prognostic problem in obesity is to estimate accurately the quantity and distribution of fat in the body. There are several different types of effective treatment options to manage weight including: dietary therapy, physical activity, behavior therapy, drug therapy, combined therapy and surgery. Weight loss of about 10 percent of excess body weight is proven to benefit health by reducing many obesity-related risk factors.

KEY WORDS: BMI, obesity, visceral obesity, pathophysiology of obesity, hyperphagia, obesity treatment